Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2012

Kλεφταρματωλοί


Ἐμπροσθογενὲς τουφέκι μὲ ἐπίχρυσο διάκοσμο καὶ πλάκες ἐλεφαντοκόκκαλο. Ἀνῆκε στὸν Nικόλαο Πετιμεζᾶ (1790-1865), γιὸ τοῦ διάσημου κλεφταρματολοῦ Θανάση Πετιμεζᾶ (1752-1804). Γιαταγάνι μὲ ἐπίχρυση ἀσημένια θήκη μὲ ἔκτυπο διάκοσμο, τοῦ Σουλιώτη ὁπλαρχηγοῦ Φώτου Tζαβέλλα (1770-1809) (Mουσεῖο Mπενάκη).

 
     TOYΣ KΛEΦTEΣ «εχε κυρίως λογαριάσει δυστυχισμένος Pγας γι τν πιτυχία τς πατριωτικς του συνωμοσίας. Kα πι  ὕστερα, ὅσοι Ἕλληνες πιχείρησαν κατιτ γι τν πελευθέρωση τς χρας τους, στήριξαν τ μέγιστο τς μπιστοσύνης τους, ὅπως κι κενος, στ  γενναιότητά τους», γράφει, στὰ 1824-25, ὁ Φοριέλ.

     Παρόμοια, κάποιοι φλογεροὶ ὁραματιστὲς πατριῶτες νωρίτερα, πρόσεξαν ὅτι οἱ Κλέφτες ἦταν δυνατὸ νὰ ἀποτελέσουν τὸν πυρήνα ἑνὸς ἐπαναστατικοῦ στρατοῦ, καὶ τοὺς περιέγραψαν ἐξιδανικευτικά: 

«μὴν ὑποφέροντες τὰς φοβεράς τυραννίας τῶν ὀθωμανῶν... φεύγουσεις τὰ δάση διὰ νὰ διαυφεντεύσουν τὴν ἐλευθερίαν των... ἡ ἀνδρεία [τους] εἶναι ἀδιήγητος καὶ ἡ ἀγάπη των διὰ τὴν ἐλευθερίαν τους ἀπερίγραπτος... ὧσι δυὸ καὶ τρεῖς ἡμέρας μὲ νερὸν καὶ χόρτα καὶ οὕτως δὲν ἐνοχλοῦσιν τοὺς χωριάτας εἰς οὐδέν».
     «O Kλέπται», γράφει, ἐξάλλου, στὰ 1834 ὁ Ἰ. Φιλήμων,
«πολέμουν τν τυραννίαν ες τ ὄρη... T ὄνομα Kλέπται δν δόθ ες τούτους δι τ πραγματικν μέρος τς διαγωγς των. Aτή δν το κατ’ ρχάς διόλου νοχλητικ ες τος λληνας...».

     Kαὶ, ἀκόμα ἀργότερα, ὁ ὀξυδερκὴς Mακρυγιάννης, εὐαίσθητος δέκτης τῆς ἐποχής του, βλέπει στοὺς Κλέφτες:


«τν μαγι τς λευτερις, ὅπου τν βάστηξαν ξυπόλυτοι κα γυμνο τόσους αἰῶνες στ βουν κα ρημίες ν  μ χαθ...». 

~~~

     ¤ Ὁ Κλέφτης, χριστιανς ἔνοπλος, προσκύνητος κα σ σύγκρουση μ τν ξουσία, διέθετε τ στοιχεα π τ ποα μποροσε ν πλαστ τ δανικ πρότυπο το πολεμιστ τς λευθερίας. νέπνευσε δούλωτο σθένος καί, ταυτόχρονα, ποτέλεσε σχυρ βάση πάνω στν ποία ἕνας λας μέχρι πρότινος πόδουλος, μποροσε ν θεμελιώσ ατοεκτίμηση κα περηφάνεια γι τ παρελθόν του...

~~~

     Ἀτίθασοι λοιπὸν νέοι ἠ καὶ παλιοὶ Κλέφτες σχημάτιζαν τὶς ὀμάδες ἀντιστάσεως ποὺ τριγύριζαν στὰ βουνά. Διάφοροι λόγοι τοὺς ἔσπρωχναν ν’ ἀντιδράσουν μὲ τὸν τρόπο αὐτό. Πρόχειρη ἦταν στὸ στόμα τῶν νέων τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν ἡ φράση «σηκώνομαι Κλέφτης», γιὰ νὰ φοβερίσουν τοὺς ἄδικους Τούρκους τοπάρχες ἢ ἀγάδες ἢ τοὺς τυραννικοὺς προεστούς. Ὁ καθένας τους ἐξασφάλιζε τὴν ἐλευθερία μόνο γιὰ τὸν ἐαυτό του καὶ φρόντιζε νὰ ζήσῃ, ὅπως μποροῦσε, ληστεύοντας στὴν ἀνάγκη καὶ Ἕλληνες ἀκόμη.
Ἀλλὰ καὶ οἱ ληστές, ποὺ δροῦσαν καὶ παλιότερα, βρῆκαν τώρα ἕνα καινούργιο πεδίο δράσης, ποὺ ἐξευγενίζει τὸ ὄνομά τους καὶ ἀνοίγει τὸν δρόμο πρὸς τὴν ἡρωοποίηση καὶ τὴν ἐξιδανίκευσή τους, ἐφόσον μάλιστα τώρα παρουσιάζονται ὡς προστάτες καὶ ἐκδικητὲς τῶν τυραννισμένων καὶ καταδιωγμένων ὁμοεθνῶν τους, κυρίως τῶν φτωχῶν.

     Αὐτονόητο εἶναι ὅτι οἱ Κλέφτες κατὰ τοὺς πρώτους αἰῶνες τῆς τουρκοκρατίας δὲν εἶχαν τὴν συνείδηση ὅτι ἀγωνίζονται γιὰ τὴν ἐλευθερία ὁλόκληρου τοῦ ἔθνους. Ὅ,τι τοὺς ξεχώριζε ἀπό τοὺς κοινοὺς ληστὲς ἦταν μόνο τὸ ἔντονο μῖσος ἐναντίον τῶν κατακτητῶν καὶ τῶν συνεργατῶν τους καὶ ἡ συμπάθειά τους πρὸς τοὺς κατατρεγμένους.
Ἔτσι ὁ Κλέφτης ἄρχισε νὰ γίνεται ἴνδαλμα. Ἀπὸ τὶς ἀρχὲς λοιπὸν τῆς τουρκοκρατίας πρέπει νὰ ἄρχισε νὰ παίρνῃ τὴν ὀριστική του διαμόρφωση ὁ κόσμος τοῦ μύθου καὶ τοῦ θρύλου, ποὺ περιβάλλει βαθμιαῖα τὴν προσωπικότητα τοῦ ληστῆ, τοῦ Κλέφτη. Γεννιέται σιγὰ σιγὰ μιὰ μακραίωνη παράδοση ποὺ ἐπιζεῖ γιὰ πολλὰ ἀκόμη χρόνια μετὰ τὴν ἴδρυση τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους καὶ τελικὰ σβήνει μέσα στοὺς κόλπους τῶν ληστῶν.


     ¤ Ο Κλέφτες εναι ο πρτοι πυρνες τς ντίστασης το λληνικο λαο, ατο διερμηνεύουν τν θέλησή του ν μν ποταχθ στν βία κα στς καταπιέσεις τν λλόδοξων κατακτητν κα τν χριστιανν ργάνων τους.

~~~

     Ἡ ὀρεινή διάρθρωση τῆς ἑλληνικῆς χερσονήσου ὑπῆρξε ἡ σωτηρία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ στὶς δύσκολες στιγμὲς τῆς ἱστορίας του. Τὰ βουνὰ ὄχι μόνον εἶχαν σώσει καὶ θὰ ἔσωζαν στὸ μέλλον τὸν ἑλληνικό λαὸ ἀπὸ τὴν ὁλοκληρωτικὴ καταστροφή, ἀλλὰ καὶ θὰ μόρφωναν γενιὲς ἐλεύθερων ἀνθρώπων, ποὺ θὰ βρίσκονταν πάντα σὲ ἀντίθεση μὲ τοὺς ἀποκαρωμένους κατοίκους τοῦ κάμπου.
Σωστὰ λοιπὸν παρατηροῦσε ὁ Γάλλος περιηγητής Lauvergne ποὺ εἶχε ἐπισκεφθεῖ τὴν Ἑλλάδα στὰ 1825 πώς:

 «ὁλόκληρη Ἑλλάδα, μὲ τὰ πολλὰ βουνά, τὰ τρομακτικὰ φαράγγια ποὺ τὰ χωρίζουν, μὲ τὶς ἄπειρες ἀνωμαλίες τοῦ κατασχισμένου σὲ κάθε πλευρὰ  ἐδάφους της, μοιάζει νὰ ἔχῃ προοριστἀπό τὴν φύση νὰ εἶναι τὸ λίκνο ἐλεύθερων ἀνθρώπων»…


 
Βιβλιογραφία
φιέρωμα τς Καθημερινῆς (Κυριακὴ 21 Μαρτίου 1999. Ὁλόκληρο τὸ ἀφιέρωμα σ μορφ pdf: http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/03/21031999.pdf
«Ἱστορία τοῦ Νέου Ἑλληνισμοῦ», τόμ. Β’, Ἀπόστολου Βακαλόπουλου, Θεσσαλονίκη 1976
Ὁ πίνακας  τοῦ Βρυζάκη "Τὸ Καραοῦλι" ἀπὸ :ἐδῶ!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου