Σάββατο, 26 Μαΐου 2012

Πειρατὲς στὸ Αἰγαῖον


(Τμῆμα χάρτη ποὺ τιτλοφορεῖται ἀπὸ τὸν δημιουργό του τὸν Janssonius Joan. "Μακεδονία, πατρίδα τοῦ Μ. Ἀλεξάνδρου". Φιλοτεχνημένος μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1649-60)


   Κατὰ τοὺς χρόνους τῆς τουρκοκρατίας ἡ ἀδυναμία τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας νὰ προστατέψῃ διὰ θαλάσσης τὶς ὑπόδουλες χῶρες, ἔδωσε τὴ δυνατότητα σὲ πειρατὲς νὰ ἀναδειχθοῦν σὲ μάστιγες τῶν παραλίων τῆς Μεσογείου καὶ ἰδιαίτερα τοῦ Αἰγαίου.
Οἱ παλαιότερες πληροφορίες ποὺ ἔχουμε περὶ πειρατεῖας στὰ παράλια τῆς Μακεδονίας, προέρχεται ἀπὸ τὸν κώδικα Morozini ποὺ βρίσκεται στὰ ἀρχεῖα τῆς Ἐνετικῆς Γερουσίας.
Ἡ Κασσάνδρα ἀκόμη καὶ μετὰ τὴν ἂλωση τῆς Θεσσαλονίκης ἀπὸ τοὺς Τούρκους τὸ 1430, ἐξακολούθησε νὰ βρίσκεται ὑπὸ τὴν Ἐνετική κυριαρχία καὶ ἀποτελοῦσε ἰσχυρὴ ναυτικὴ βάση της, στὸ Βόρειο Αἰγαῖο. Ἀπὸ τὴ βάση αὐτὴ λοιπὸν ἀπέπλευσε ὁ Ἐνετός πλοίαρχος Petro Zen ἐπικεφαλής ἰσχυρῆς ναυτικῆς μοίρας ἀποτελούμενης ἀπὸ 10 γαλέρες καὶ προέβηκε τὸ 1425 σὲ φοβερὴ πειρατικὴ ἐπιδρομὴ στὰ παράλια τῆς Ἰερισσοῦ στὴ Χαλκιδική.

   Πειρατικὲς ἐπιδρομὲς ἀπὸ στόλους ὀργανωμένων κρατῶν δὲν ἦταν ἀσυνήθιστο φαινόμενο ἐκείνη τὴν ἐποχή. Σκοπὸς τῶν ἐπιδρομῶν αὐτῶν ἦταν ἡ καταστροφὴ ἐχθρικῶν βάσεων ἀλλὰ καὶ ἡ ἀρπαγὴ καὶ λεηλασία περουσιακῶν ἀγαθῶν. Στὴν Ἰερισσὸ οἱ Ἐνετοὶ ἀποβιβάστηκαν στὴν ξηρά, λεηλάτησαν ἀδιακρίτως ὅλη τὴν περιοχή, φόρτωσαν μεγάλες ποσότητες σιτηρῶν καὶ οἴνων, πυρπόλησαν τὸ φρούριο τῆς κωμόπολης καὶ ἂλλους πέντε πύργους καὶ ἀναχώρησαν ἀνενόχλητοι ἀπὸ τὴν τουρκικὴ φρουρὰ ἡ ὁποία εἶχε τραπεῖ σὲ φυγή.
Ἀπὸ τὸν 15ο αἰ. καὶ μετὰ οἱ ἑλληνικὲς θάλασσες συχνὰ μεταβάλλονται σὲ πεδίο πολεμικῶν ἀναμετρήσεων Χριστιανῶν καὶ Ὀθωμανῶν. Ἡ ἐπεκτατικὴ πολιτικὴ τῶν Τούρκων προκάλεσε μόνο μὲ τοὺς Βενετοὺς ἑπτὰ πολέμους σὲ διάστημα τριῶν αἰώνων, ποὺ ὅλοι τους βέβαια εἶχαν ὡς στόχο τὸν ἔλεγχο τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου. Ἡ κατὰ τόπους ἔκρυθμη κατάσταση ποὺ δημιουργοῦνταν διαιώνιζε καὶ τὴν πειρατικὴ δραστηριότητα.

   Ἀπὸ τὸν 17ο αἰ. ὁ οἰκονομικὸς ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ Ἂγγλων καὶ Γάλλων στὴν Ἀνατολική Μεσόγειο ἀποτελεῖ ἕναν ἐπιπρόσθετο ἀρνητικὸ παράγοντα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχῃ διαμορφωθῇ στὶς θάλασσες μία κατάσταση σχεδὸν ἀνεξέλεγκτη. Τοῦρκοι, Φράγκοι καὶ πειρατὲς ἐπιβάλλουν στοὺς πληθυσμοὺς τοῦ Αἰγαίου τὸν 16ο καὶ 17ο αἰ. ἕνα καθεστῶς στυγνῆς τυραννίας καὶ ἐκμετάλλευσης. Ἡ τούρκικη ἀρμάδα μὲ τὸν Kαπουδᾶν-πασᾶ ἐμφανίζεται στὰ νησιὰ μία φορὰ τὸ χρόνο γιὰ νὰ εἰσπράξῃ τὸ χαράτσι. Τὸ ὑπόλοιπο χρονικὸ διάστημα οἱ κάτοικοι εἶναι ἐκτεθειμένοι στὴν ἀρπακτικότητα τῶν πειρατῶν. Οἱ ἀρχικουρσάροι σὲ πολλὰ νησιὰ ἀσκοῦν ἐξουσία καὶ εἰσπράττουν φόρους. Ὁποιοσδήποτε τολμήσει νὰ ἀντισταθῇ ἐξοντώνεται.
Ἡ ἀνάγκη γιὰ ἐπιβίωση ἐξωθεί ὁλόκληρα νησιὰ σὲ συνθηκολόγηση μὲ τοὺς πειρατές. Κι αὐτή τους ἡ στάση ὅμως δὲν τοὺς λυτρώνει ἀπὸ τὰ δεινά, γιατὶ οἱ Τοῦρκοι μὲ τὴ σειρά τους τοὺς κατηγοροῦν ὅτι ὑποθάλπουν τὴν πειρατεία.

   Τὸν 16ο αἰ. ἀλλὰ ἰδιαίτερα τὸν 17ο αἰ. ἡ πειρατεία φαίνεται πὼς ἀποτελεῖ κανόνα τῆς καθημερινῆς ζωῆς. Ἀπὸ τὸν Θερμαϊκὸ ὡς τὴ Μάνη καὶ τὸ Λιβυκὸ πέλαγος τὰ πειρατικὰ καράβια παραμονεύουν, γιὰ νὰ δράσουν τὴν κατάλληλη στιγμή. Οἱ ἑλληνικές ἀκτὲς μὲ τοὺς βράχους, τὶς σπηλιές, τὰ δάση καὶ τοὺς ἀθέατους ὄρμους ἀναδεικνύονται σὲ ἰδανικὰ κρησφύγετα…

   Τὸ 1470 περιηγήθηκε στὴ Μακεδονία ὁ Ἐνετὸς Gio Maria Dei Angioletto. Στὸ ἡμερολόγιό του διαβάζουμε ὅτι τὸ Σεπτέμβρη τοῦ 1468, ὁ Ἐνετός ναύαρχος Nicola de Canale, μὲ ἰσχυρὸ στόλο ἀποβιβάσθηκε στὰ παράλια τῆς Αἴνου καὶ προέβηκε σὲ φοβερὲς λεηλασίες καὶ ἀρπαγές ποὺ τοῦ ἀπέφεραν πλούσια λεῖα, ἀποτελούμενη ἀπὸ τάπητες, χρυσό, ἄργυρο καὶ κοσμήματα ποὺ ἀνῆκαν ὥς ἐπὶ τὸ πλεῖστον σὲ Ἕλληνες.
Στὴ συνέχεια, ἀφού πυρπόλησε τὸ φρούριο, συνέλαβε πολλοὺς Ἕλληνες καὶ Τούρκους τοὺς ὁποίους μετέφερε ὡς σκλάβους στὴν Εὔβοια. Τοὺς Ἕλληνες τοὺς ἀπελευθέρωσε μετὰ ἀπὸ λίγο ἀλλὰ τοὺς Τούρκους τοὺς κράτησε…
Τὴν ἄγρια αὐτὴ πειρατικὴ ἐπιδρομὴ τῶν Ἐνετῶν δὲν τὴν ἀνέχτηκε ὁ σουλτᾶνος καὶ ἐπέσπευσε τὶς πολεμικές του προπαρασκευὲς γιὰ τὴν κατάληψη τῆς Εὐβοῖας ποὺ ἦταν ὑπὸ τὴν κατοχὴ τῶν Ἐνετῶν. Συγκρότησε ἰσχυρὸ στόλο ἀποτελούμενο ἀπὸ 300 σκάφη καὶ μὲ ναύαρχο τὸν Μαχμοῦτ πασᾶ ὁ ὁποῖος μὲ 70.000 ἄντρες ποὺ τοὺς ὁδήγησε διὰ ξηρᾶς, ἐπιτέθηκε ἀπὸ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης καὶ κατόρθωσε νὰ καταλάβῃ τὴν Εὒβοια...




Βιβλιογραφία: 
-«Ἡ πειρατεία εἰς τὰ παράλια τῆς Μακεδονίας κατὰ τὴν τουρκοκρατίαν» , Ἰ. Κ. Βασδραβέλλης.
-Ἱστορία τῆς πειρατείας astypalaia.wordpress.com


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου