Παρασκευή, 28 Σεπτεμβρίου 2012

Ὁ Πουκεβὶλ στὴν Ἢπειρο...

Τμῆμα ἀπὸ χάρτη Ἑλλάδος τοῦ Pouqueville, 1820


     Ἦταν 15 Μαΐου τοῦ 1806, ὅταν κατέβηκα γιὰ πρώτη φορὰ στὸ Δελβινάκι. Μέχρι τότε δὲν εἶχα δεῖ στὴν Ἢπειρο παρὰ μόνο πόλεις καὶ χωριὰ χτισμένα σὲ μέρη ἀπόκρημνα καὶ πολλὰ ἀπ΄ αὐτὰ σκαρφαλωμένα στὶς κορφὲς τῶν βουνῶν σὰν ἀετοφωλιές. Βρῆκα ἕνα ἀπ΄ αὐτὰ τὰ χωριὰ στὸ βάθος μιὰς χούνης καὶ κρυμμένο μέσα σ΄ἕνα βαθούλωμα, κλεισμένο ὁλόγυρα ἀπὸ βράχους, ποῦ ἒμοιαζαν σὰν νὰ θέλουν νὰ τὸ κρύψουν ἀπὸ τὶς ἀναζητήσεις τῶν ταξιδιωτῶν. Οἱ κάτοικοί του γιόρταζαν. Εἶχαν πανηγύρι. 

Τετάρτη, 26 Σεπτεμβρίου 2012

ΚΡΗΤΗ, ΝΗΣΙ ΜΟΥ. Τοῦ Νίκου Καζαντζάκη


Τὸ καλοκαῖρι τοῦ 1945, ὁ Νίκος Καζαντζάκης περιοδεύει στὴν Κρήτη ὡς μέλος τῆς κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς Διαπιστώσεως Γερμανικῶν Ὠμοτήτων.



ΚΡΗΤΗ, ΝΗΣΙ ΜΟΥ
Τοῦ Νίκου Καζαντζάκη

     Σοβαρὸ εἶναι τὸ πρόσωπο τῆς Κρήτης, πολυβασανισμένο. Μαδάρες γυμνές, τραχειές, ἀγέλαστες. Κοιτάζεις ἀπὸ τὸ ἀεροπλάνο τὴν Κρήτη ν΄ ἁπλώνεται στὴ θάλασσα καὶ νοιώθεις πὼς ἀληθινὰ τὸ νησὶ τοῦτο εἶναι γιοφύρι ἀνάμεσα σὲ τρεῖς ἠπείρους. Σημαδεμένο κι΄ ἀπ΄ τὶς τρεῖς τοῦτες μεγάλες Μοῖρες. Γιὰ πρώτη φορὰ στὴν Εὐρώπη πήδησε κι΄ ἔχτισε φωλιὰ στὴν Κρήτη τὸ πεινασμένο ἀρπαχτικὸ πουλὶ ποὺ τὸ λέμε πνεῦμα. Ἄπλωσε τὶς φτεροῦγες του στὸ Κρητικὸ χῶμα καὶ γέννησε τὸν μυστηριώδη, βουβὸ ἀκόμα, ὅλο ζωή, χάρη, κίνηση καὶ λαμπρότητα Κρητικὸ πολιτισμό.

     Ἡ Κρήτη ἀληθινὰ ἔχει κάτι τὸ πανάρχαιο, τὸ ἅγιο, τὸ πικραμένο καὶ περήφανο, ποὺ ἔχουν οἱ χαροκαμένες μάνες ποὺ γέννησαν παλικάρια. Ἔχει τόσο πολὺ πολεμήσει καὶ ὑποφέρει ἡ γῆς ἐτούτη, ἔχει τόσο πολὺ συνηθίσει τὸ θάνατο, ποὺ τὸν ξεφοβήθηκε πιὰ καὶ μπορεῖ νὰ γελάῃ καὶ νὰ παίζῃ μαζί του.
Σαράντα μέρες γύριζα τὸ περασμένο καλοκαῖρι τὴν Κρήτη, γιὰ νὰ δῷ τὰ χωριὰ ποὺ γκρέμισαν κι ἔκαψαν οἱ βάρβαροι καὶ τοὺς ἄντρες καὶ τὶς γυναῖκες ποὺ τοὺς ἔντυσαν τὴ μαύρη ἀρματωσιὰ τοῦ πένθους. Περίμενα ν΄ ἀκούσῳ κλάματα καὶ νὰ δῷ χέρια ν΄ἁπλώνονται νὰ ζητοῦν βοήθεια. Καὶ βρῆκα ἀνυπόταχτες, ἀπαράδοτες ψυχὲς καὶ κορμιὰ μισόγυμνα πεινασμένα καὶ ἀλύγιστα.

Δευτέρα, 17 Σεπτεμβρίου 2012

ΠΟΛΛΑ ΡΙΧΤΕΡ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ...!



Καὶ ἂλλος Γερμανὸς εἰδήμων… καὶ μάλιστα τιμημένος ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ Δημοκρατία μὲ τὸν Χρυσὸ Σταυρὸ τοῦ Τάγματος τοῦ Φοίνικα!

Γράφει ὁ Ν. Ι. Μέρτζος,
πρόεδρος τῆς Ἐταιρείας Μακεδονικῶν Σπουδῶν, δημοσιογράφος καὶ συγγραφέας.

ΠΟΛΛΑ ΡΙΧΤΕΡ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Με ολοσέλιδη συνέντευξή του στην «Καθημερινή», την Κυριακή 16/9/2012 ο Γερμανός καθηγητής της Ελληνικής και Κυπριακής Ιστορίας Χάιντς Ρίχτερ ενημερώνει τους Έλληνες ότι:
Η Ελλάδα, μετά τον Δεκέμβρη του 1944, δεν θα είχε γίνει κομμουνιστική εάν νικούσε ο ΕΛΑΣ. Αλλά και μετά το 1946 ο Στάλιν δεν στήριξε τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας. Ούτε μια σφαίρα δεν έστειλε. Μόνον ο ρομαντικός επαναστάτης Τίτο το έκανε ώσπου κι αυτός κατάλαβε ότι δεν είχε κανένα νόημα. Εάν, λοιπόν, ο Τσόρτσιλ άφηνε ελεύθερους τους Έλληνες, είναι πιθανό από μόνοι τους να εγκατέλειπαν τότε το πελατειακό κράτος.

Ωστόσο, η Ιστορία διαφωνεί ριζικά με τον συγκεκριμένο καθηγητή της και αυτός το γνωρίζει καλά. Τα Κρατικά Αρχεία των τότε κομμουνιστικών κρατών, που δημοσιεύθηκαν μετά το 1995, αποκαλύπτουν ότι μαζική στρατιωτική, οικονομική και υγειονομική βοήθεια απέστελλαν συνεχώς στον ΔΣΕ σ’ όλη τη διάρκεια του Εμφυλίου η Γιουγκοσλαβία, η Αλβανία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Τσεχοσλοβακία, η Ανατολική Γερμανία και η Πολωνία.
Μόνον η Πολωνία και μόνον από τον Οκτώβριο 1948 μέχρι τον Αύγουστο 1949 απέστειλε στον ΔΣΕ, μέσω Αλβανίας με 14 αποστολές πλοίων, 14 χιλιάδες τόνους πολεμικού υλικού και 30 χιλιάδες τόνους ιματισμού, τροφίμων, ασυρμάτων και άλλων υλικών. Την ίδια περίοδο η ίδια χώρα, με 12 αεροπορικές αποστολές απέστειλε, μέσω Βουλγαρίας-Αλβανίας-Γιουγκοσλαβίας, επί πλέον εκρηκτικά, πολεμοφόδια και φαρμακευτικό υλικό. Αυτή η βοήθεια της κόστισε σε ένα μόνον έτος 16 εκατομμύρια δολάρια. Ανάλογη βοήθεια έστειλαν και όλα τα άλλα κράτη.


Ἡ "Πρώτη Αἰγαιακὴ Ταξιαρχία Κρούσης"

Τα Αρχεία της Κομινφόρμ αποκαλύπτουν το επιτελικό σχέδιο επιχειρήσεων για την αποστολή της βοήθειας προς τον ΔΣΕ από όλες τις χώρες-μέλη της υπό τον συντονισμό της σοβιετικής ηγεσίας. Γι’ αυτόν τον σκοπό η ηγεσία του Κ.Κ.Ε. συνεδρίασε τέσσερις φορές σε ένδεκα μήνες με την Κομινφόρμ στο Βουκουρέστι στις 10 Μαρτίου 1948, στη Βαρσοβία στις 8 Σεπτεμβρίου 1948, στην Πράγα στις 20 Ιανουαρίου 1949 και στη Βουδαπέστη στις 15 Φεβρουαρίου 1949. Ο «ρομαντικός επαναστάτης» Τίτο έστειλε τη μακράν μαζικότερη βοήθεια μέχρι και τον Μάιο 1949.

Την ενσωμάτωση της ελληνικής «αιγαιατικής» Μακεδονίας στην ομόσπονδη γιουγκοσλαβική «Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας» επεδίωκε ανοικτά ο «ρομαντικός» όπως βεβαιώνουν στις δημοσιευμένες αναμνήσεις τους οι στενοί συνεργάτες του Μίλβαν Τζίλας, Έντβαρντ Κάρντελι και Σβέτοζαρ Βουκμάνοβιτς Τέμπο, καθώς επίσης οι ηγέτες της Αλβανίας Ενβέρ Χότζα και της Βουλγαρίας Γκεόργκι Δημητρώφ και Τσόλα Ντραγκοΐτσεβα. Δεν γεννήθηκε με ανεμογκάστρι το Μακεδονικό που αντιμετωπίζουμε έως και σήμερα.

Ο ιστορικός Φίλιππος Ηλιού, γιος του Προέδρου της ΕΔΑ, Ηλία Ηλιού, δημοσίευσε στην εφημερίδα «Αυγή» και μετά στο βιβλίο του Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος τα Αρχεία του Κ.Κ.Ε. εσωτ. Αποκαλύπτουν το επιχειρησιακό «Σχέδιο Λίμνες» βάσει του οποίου στρατηγικός στόχος του ΔΣΕ το 1947 ήταν να δημιουργήσει χωριστό κράτος στην ελληνική Μακεδονία.
Άλλωστε ο Μιλτιάδης Πορυφυρογένης, αντιπρόσωπος του Κ.Κ.Ε. στο Συνέδριο Γαλλικού Κ.Κ., στο Στρασβούργο, διεκήρυξε δημόσια από το βήμα του Συνεδρίου στις 27 Ιουνίου 1947 ότι η αποφασιστική πολεμική επίδοση του Δ.Σ.Ε. αποκρυσταλλώνεται κιόλας προς τη δημιουργία μιας λεύτερης Δημοκρατικής Ελλάδας με δική της κυβέρνηση και δική της κρατική υπόσταση.


Κρατικά Αρχεία των −τότε− Ανατολικών χωρών με πλήρη και λεπτομερή τεκμήρια για την ολόπλευρη βοήθειά τους προς τον ΔΣΕ έχουν δημοσιεύσει οι καθηγητές της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Νίκος Μαραντζίδης, Βασίλης Κόντης και Σπύρος Σφέτας. Προφανώς δεν υπέπεσαν στην αντίληψη του συναδέλφου τους Χάιντς Ρίχτερ! Τόσο πολύ ενημερωμένος είναι ο Γερμανός καθηγητής της Ελληνικής Ιστορίας ή τόσο πολύ αποφασισμένος; 
Τολμά να υποστηρίζει ότι ο ΕΛΑΣ θα καταργούσε το πελατειακό κράτος στην Ελλάδα και αποκλειόταν να εγκαθιδρύσει κομμουνιστικό καθεστώς «Λαϊκής Δημοκρατίας» στην Ελλάδα, αν είχε επικρατήσει στα Δεκεμβριανά.  
Ως φαίνεται, όμως, και η Ελληνική Ιστορία θέλει τον Γερμανό της!


Τὸ ἂρθρο τοῦ κου Μέρτζου  -->  media.ems.gr
Εἰκόνες
ἐδῶ, 
ἐδῶ  καὶ ἐδὼ!
Πληροφορίες γιὰ τὸν κο Χάιντς Ριχτερ --> ἐδῶ στὰ Γερμανικὰ
ἐδῶ, βιογραφικό καὶ βιβλία στὰ Ἑλληνικά

Παρασκευή, 14 Σεπτεμβρίου 2012

Χρόνια ὁλόκληρα ἤμουνα στρατιώτης...




    Στὶς παραμονὲς τοῦ Μεγάλου Πολέμου (Α΄ Π.Π), ὑπῆρχε ἔντονος ἀνταγωνισμὸς τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, μὲ ἀποτέλεσμα ἡ Εὐρώπη νὰ ἔχῃ διαιρεθῇ σὲ δύο μεγάλα στρατόπεδα: Στὴν Συνεννόηση (Entente) ὅπου συμμετεῖχε ἡ Ἀγγλία, ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ρωσσία καὶ στὴν συμμαχία τῶν Κεντρικῶν Δυνάμεων ὅπου συμμετεῖχε ἡ Γερμανία, ἡ Αὐστροουγγαρία καὶ ἡ Ἰταλία. Οἱ Μεγάλες Δυνάμεις ἀναζητοῦσαν ἀπεγνωσμένα συμμάχους μεταξὺ τῶν μικροτέρων κρατῶν, μὲ τὴ Γερμανία νὰ προσεταιρίζεται τὴ Βουλγαρία καὶ τὴν Τουρκία καὶ τὴν Ἀντᾶντ νὰ πιέζῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Σερβία. Ἡ Ἀγγλία μεσορανοῦσε διεθνῶς ἔχοντας ἀμέτρητες ἀποικίες σὲ ὅλες τὶς ἠπείρους. Ἡ Γερμανία διεκδικοῦσε τὸ δικό της μερίδιο στὶς ὑποανάπτυκτες χῶρες, στὸν ὀρυκτό τους πλοῦτο ἀλλὰ καὶ στὰ πετρέλαια τῆς Ἀνατολῆς.

    Ὁ Ἕλληνας πρωθυπουργὸς Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐπεδίωκε ἡ Ἑλλάδα νὰ σταθῇ στὸ πλευρὸ τῆς Ἀντᾶντ καὶ κυρίως στὸ πλευρὸ τῆς Μεγάλης Βρετανίας, τὴν ὁποία θεωροῦσε παγκόσμια δύναμη καὶ ἀπὸ τὴ συμμαχία αὐτὴ προσδοκοῦσε ὀφέλη καὶ ἀνταλλάγματα τὰ ὁποῖα ἔφταναν μέχρι τὴν Κωνσταντινούπολη καὶ τὴν Μικρὰ Ἀσία. Ἄρα ἀνῆκε στὴ φιλοπόλεμη μερίδα ἡ ὁποία ὑποστήριζε τὴν ἔξοδο τῆς Ἑλλάδος στὸν πόλεμο ὡς σύμμαχος τῆς Τριπλῆς Συνεννοήσεως (Entente). Ὁ βασιλέας Κωνσταντῖνος, γαμπρός ἀπὸ ἀδελφὴ τοῦ Γερμανοῦ Κάιζερ Γουλιέλμου, ἐξ αἰτίας τῆς συγγενικῆς του σχέσης, ἀνῆκε στὴ φιλειρηνικὴ μερίδα καὶ ὑποστήριζε τὴν οὐδετερότητα τῆς χώρας σὲ περίπτωση διενέξεως τῶν Μεγάλων Δυνάμεων…

Ἡ Ἑλλάδα μοιράστηκε σὲ δύο στρατόπεδα. Βενιζελικοὶ ἐναντίον Βασιλικῶν...



  


Ἀφηγεῖται ὁ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ


«Ἤμουνα κληρωτὸς τὸ ΄14. Ὑπηρετοῦσα στὶς Σέρρες. Ἄμα τσακατίστηκε ὁ βασιλεῦς Κωνσταντῖνος μὲ τὸν Βενιζέλο, μᾶς λένε οἱ ἀξιωματικοί μας: «Θὰ πᾶμε στὴν Καβάλα».
Ξεκινήσαμε γιὰ τὴν Καβάλα μὲ τὰ πόδια. Οἱ Ἐγγλέζοι μᾶς βαροῦσαν ἀπὸ πάνω μὲ τ΄ἀεροπλάνα. Τάχα δὲν ἤξεραν πὼς ἤμασταν ἑλληνικὸς στρατός. Τρεῖς μέρες κάναμε νὰ φτάσουμε στὴν Καβάλα. Νηστεία. Τρεῖς μέρες τρώγαμε γαλέτα. Ἀπὸ κοντὰ μᾶς λέν «Θὰ πᾶμε στὴ Δράμα». Ξεκινήσαμε πάλι, νηστικοὶ καὶ κακορίζικοι. Ἄμα φτάσαμε ἐκεῖ, βράσαν φασόλια καὶ μᾶς δῶσαν. Ἕνα καζάνι μεγάλο ἦταν.
Θυμᾶμαι ἕνας στρατιώτης ἀπὸ τὴν Τσάρα, Μποῦγλα τονε λέγαν, ἔφαγε πολλὰ φασόλια κι ἔσκασε γιὰ σημάδι. Πέθανε. 
Ἐκεῖ στὴ Δράμα συνενοένται αὐτοὶ οἱ μεγάλοι, τὰ κέρατα οἱ ἀξιωματικοί, καὶ μᾶς λέν: «Τώρα, παιδιά, θὰ φύγουμε διαμέσου Κορυτσᾶς». Μᾶς βάλαν ἀποστολὲς στὴν ἀμαξοστοιχία κι ὕστερα ἀπὸ μεγάλο ταξείδι βρεθήκαμε στὴ Γερμανία. «Ἐδῶ παιδιά» μᾶς λέν, «θὰ περάσουμε καλά», καὶ μᾶς ἔδωσαν νὰ φᾶμε. Φάγαμε μακαρόνια. Ψωμὶ ντίπ. Ἄμα φάγαμε μᾶς λὲν οἱ ἀξιωματικοί: «Τώρα παιδιὰ θὰ πᾶμε μὲ βῆμα στὴν πόλη. Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς εἶναι περήφανος». Μᾶς εἶπαν τέτοια πολλὰ καὶ μᾶς βάλαν στὸ φιλότιμο.
Μπήκαμε στὴ γραμμή, μπροστὰ μουζικὲς καὶ ἴσια στὴν πόλη. Γκαίρλιτς τὴ λέγαν. Ἐκεῖ βρήκαμε καὶ ἄλλους στρατιῶτες (Πρόκειται γιὰ τοὺς 400 ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς 6.000 ἄντρες τοῦ 4ου Δ΄Σωματος Στρατοῦ, ποὺ παραδόθηκαν ἀπὸ τὸ διοικητή τους στοὺς Γερμανοβούλγαρους, τὸ Σεπτέμβριο τοῦ 1916). Εἶχαν ἔρθει μπροστύτερα μὲ ἄλλη ἀποστολή.
«Τί γένεται ἐδῶ, μωρὰ παιδιά;» ρωτᾶμε. Σφίχτε τὴν κοιλιά σας μ΄ἕνα λουρί», μᾶς λέν, «γιὰ νὰ βαστάξ΄τι». Ἐμεῖς ἀρχίσαμε νὰ φωνάζουμε τότε στοὺς ἀξιωματικοὺς μας: «Τί μᾶς φέρατε ἐδῶ;» «Σωπᾶστε», μᾶς λέγαν, «θὰ μᾶς δώσουν οἱ Γερμανοὶ νὰ φᾶμε». Μᾶς δῶσαν μιὰ κουραμάνα, πλιθὶ ἦταν. Οἱ Γερμανοὶ δὲ μᾶς χώνευαν. «Ἐδῶ δὲν ἔχουμε νὰ φᾶμε ἐμεῖς», λέγαν, «ἤρθατε κι ἐσεῖς…» 
Δυόμισι χρόνια μείναμε στὴ Γερμανία. Βλέπεις οἱ ἀξιωματικοὶ σκιάζονταν τὸν Βενιζέλο καὶ δὲ γύριζαν πίσω στὴν Ἑλλάδα.
Ἐμεῖς μὲ τὰ πολλὰ κάναμε στάση. «Πεθαίνουμε ἀπὸ τὴν πείνα», λέμε. «Τί χαλέβουμε ἐμεῖς στὴ Γερμανία;» Μᾶς ἀπόλυσαν ὄξω νὰ δουλεύουμε. Ἐγὼ ἔπιασα δουλειὰ σὲ ἕνα ἐργοστάσιο, τότες τὸ κτίζαν. Μ΄ἔριξαν στὰ χαντάκια νὰ περνάω τὰ ρούλια, τὰ κιούγκια ἀποῦ λέμε ἐμεῖς. Ἔπαιρνα δέκα μάρκα τὴν ἡμέρα. Ἔξι μῆνες ἔκατσα ἐκεῖ. Ὕστερα, μιὰ μέρα, μάθαμε πὼς οἱ ἀξιωματικοὶ κάναν πάλι χαρτιὰ μὲ τσὶ Γερμανοὶ γιὰ νὰ παραμείνει τὸ στράτευμα. Ἄμα τὸ μάθαμε αὐτό, ξεσηκωθήκαμε. Θέλαμε νὰ γυρίσουμε. Παίρνουν χαμπέρι οἱ ὑπαξιωματικοὶ τί γίνεται καὶ λέν:» Παιδιά, θὰ σπάσουμε τὶς ἀποθῆκες νὰ πάρουμε ροῦχα καὶ τρόφιμα καὶ νὰ φύβγουμε».
Μαζευόμαστε, σπάζουμε τὴν ἀποθήκη, οἱ Γερμανοὶ μᾶς εἶδαν, ἀλλὰ δὲν κουνήθηκαν. Πήραμε ὅτι ἦνταν νὰ πάρουμε καὶ κόβουμε πέρα. Μὲ τὰ πόδια πάλι. Πηγαίναμε παρέες παρέες. Βρήκαμε ἕνα Γερμανό, τὸν πληρώσαμε καὶ μᾶς ὀδήγησε σ΄ἕνα σταθμό. Δὲν ξέραμε ποῦ βρισκόμασταν, μὰ ἐγὼ λέω πὼς θὰ ἤμασταν στὴν Αὐστρία. Ὁ σταθμὸς ἦταν κάργα Ἕλληνες στρατιῶτες. «Βγᾶλτε εἰσιτήριο», μᾶς λένε. Πληρώσαμε πενῆντα μάρκα γιὰ τὸ εἰσιτήριο. Ἄμα ἦρθε τὸ τραῖνο καὶ ὁ ἐπικεφαλὴς ἔμαθε πὼς βγάλαμε εἰσιτήριο, «Ἀντροπή», λέει, «αἰχμάλωτοι καὶ νὰ πληρώσουν εἰσιτήριο». Μᾶς ἔδωσαν πίσω τὰ λεφτά.

Τὸ τραῖνο αὐτὸ μᾶς ἔβγαλε στὴ Ρουμανία. «Παιδιά, πᾶτε μιὰ βόλτα», μᾶς λέει, «καὶ ἐλᾶτε πίσω». Μᾶς βάζουν ὕστερα σ΄ ἕνα καράβι, καὶ φτάσαμε σ΄ἕνα μέρος ποὺ τ΄ἀστόχησα τώρα πῶς τὸ λέγαν. Ἔπειτα πάλι δρόμο μὲ τὰ πόδια καὶ φτάσαμε στὴ Βάρνα, στὴ Βουλγαρία. Ἐκεῖ στὴ Βάρνα ἦταν Ἄγγλοι. Μᾶς λέει ἕνας Ἕλληνας ἐπιλοχίας: «Παιδιά, νὰ κατεβεῖτε στὴν παραλία, θὰ΄ρθῃ ἕνας τρανὸς στρατηγὸς νὰ τὸν ὑποδεχτοῦμε».
Γρήγορα γρήγορα ἐμεῖς ἀλλάζουμε, φτιάχνουμε καὶ ἕναν τσολιά, ὁ ἕνας τοῦ δάνεισε τσαρούχια, ὁ ἄλλος φέσι, σημαία καὶ πᾶμε. Πήγαμε κατὰ τετρᾶδες. Ἐκεῖ ἦταν Ἄγγλοι, Γάλλοι, Βούλγαροι… Ἦταν και μαθήτριες. Μόλις εἶδαν τὸν Ἂγγλο στρατηγό, τὸν πῆραν στὸ τραγοῦδι. Μόλις πέρασε μπροστά μας ὁ στρατηγός, χράπ! ἐμεῖς τὸν χαιρετᾶμε. Εὐχαριστήθηκε αὐτός. 
Μόλις ἔφυγε ὁ στρατηγός, οἱ Βούλγαροι χύθηκαν ἀπάνω μας νὰ μᾶς πάρουν τὴ σημαία. Ὅπλα δὲ εἴχαμε. Βαρούσαμε μὲ τὰ χέρια. Ἔγινε χαμός. Σκορπίσαμε σαδῶ σακεῖ. Οἱ Βούλγαροι ξέραν ἑλληνικά, ἄκουγαν ὅ,τι λέγαμε καὶ μᾶς κυνηγοῦσαν. Ἐμεῖς ἀναγκαστήκαμε νὰ φτιάξουμε μαχαίρια καὶ τοὺς καρφώναμε μ΄αὐτά. Γινόταν μακελειὸ κάθε μέρα. Οἱ Ἄγγλοι, τὸ ἱππικό, μᾶς βλέπαν καὶ γελοῦσαν. Κάναν γοῦστο μὲ τὰ χάλια μας.





Κάθε μέρα κατεβαίναμε στὴν παραλία μπὰς καὶ βροῦμε καράβι νὰ φύβγουμε. Ἐρχόνταν καράβια, ξεφόρτωναν, ἔφευγαν, ἐμεῖς οἱ φουκαρᾶδες ἐκεῖ. Στὰ τελευταῖα μᾶς πῆραν. «Ἄντε, σώθηκαν οἱ ἀμαρτίες μας», εἴπαμε. Μὰ ποῦ. Βγήκαμε στὴν Κωνσταντινούπολη. Μαζεύτηκε κόσμος. Ρωτοῦσαν γιὰ τὰ παιδιά τους. Ἕλληνες ἦταν. Ἦρθαν γιατροί, μᾶς ἐξέτασαν κι ὕστερα μᾶς μπαρκάρουν σ΄ἕνα καράβι καὶ μᾶς πᾶνε στὴν Κρήτη στὸ Ἠράκλειο. Μᾶς εἶχαν γιὰ βασιλικοὺς βλέπεις. 
Ἐκεῖ χορτάσαμε. Φάγαμε. Τὸ μᾶρκο μᾶς τὸ περνοῦσαν ἔξι δεκᾶρες. Ἔξι μῆνες μᾶς εἶχαν στὴν Κρήτη. Ὕστερα μᾶς δῶσαν ἕνα μῆνα ἄδεια νὰ πᾶμε στὰ σπίτια μας. Ἦρθα στὸ χωριό. Πέρασαν οἱ μέρες, ἔληξε ἡ ἄδεια, μὰ ἐμεῖς κρυβόμασταν. Εἴχαμε μπιζερίσει νὰ ΄μαστε στρατιῶτες.
Τότες πλάκωσαν οἱ Κρητικοὶ καὶ γιὰ νὰ μᾶς ἀναγκάσουν νὰ βγοῦμε, πιᾶσαν τὶς οἰκογένειές μας. Τάχαμ΄ πὼς ἤμασταν βασιλικοί. Ἐγὼ δὲν ἤμουνα βασιλικός, οὔτε ἤξερα ἀπὸ τέτοια, ἂν κρυβόμουνα ἦταν γιατὶ φοβόμουνα τὸ ξῦλο. 
Μὲ τὰ πολλὰ βγήκαμε. Μόλις μᾶς βλέπουν οἱ Κρητικοί, ἄρχισαν νὰ φωνάζουν: «Εἶστε λιποτᾶχτες». Φόβο ἐμεῖς. Σκιαζόμασταν μπᾶς καὶ μᾶς δείρουν. Ὅμως μπῆκε στὴ μέση ἕνας ἀξιωματικός Δασκαλόπουλο τονε λέγαν. Μόλις μᾶς εἶδε, «Καλῶς τὰ παιδιά», μᾶς λέει καὶ μᾶς κέρασε τσιγάρο. Ὕστερα περάσαμε ἀπὸ τὸ χωριὸ Πουλιάνα, μάζεψαν καὶ τοὺς ἄλλους στρατιῶτες καὶ φύγαμε. Μᾶς πῆγαν στὶς Σέρρες. 
Χρόνια ὁλόκληρα ἤμουνα στρατιώτης. Ἀφοὺ ἄμα μὲ ρωτοῦσαν «Τί δουλειὰ κάνεις;», ἀπαντοῦσα «Στρατιώτης». Εἶχα ξεχάσει πὼς ἤμουνα ἀγρότης…»





-Ἡ ἀφήγηση τοῦ Γεωργίου Σταμούλη εἶναι ἀπὸ τὸ βιβλίο «ΣΙΩΠΗΛΕΣ ΦΩΝΕΣ, μαρτυρίες Θεσσαλῶν γιὰ τὸν 20ο αἰῶνα», Μαρούλα Κλιάφα, ἐκδ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, β΄ἒκδοση, 2001.
Φωτογραφίες 

Δευτέρα, 10 Σεπτεμβρίου 2012

Τὸ Σανατόριο τοῦ Γρανίτη...



χωματόδρομος μοιάζει σν κάποιος ν τν χ φυτέψ μ πέτρες καὶ ἡ δύναμη το νερο εναι χαραγμένη πάνω στ νεροφαγώματα ποσυναντᾶμαι στ διαδρομή μας… Σταματᾶμε  μπροστὰ σὲ ἓνα ἐγκαταλειμμένο κτίριο· παλιὸ τσιμέντο ἒδινε τὶς βάσεις στήριξης στὴν ὂμορφα πελεκημένη πέτρα.  Τ Σανατόριο, πως τ λένε ο ντόπιοι.
βλάστηση προκαλεῖ τὸ μάτι. Ὀργιαστικὴ.  ξις κα λατα καλύπτουν τ μέρος. Ο κισσο ναρριχνται σ δέντρα κα τοίχους δημιουργντας πέπλα σὲ ἀποχρώσεις το πράσινου.

Τ οκημα εναι μεγάλο, διώροφο μ ξιόλογη ρχιτεκτονικ. Εναι κτισμένο μ λευκπέτρα. Στν πρόσοψή του χει νοίγματα – παράθυρα κα μεγάλη βεράντα σ λο τ μκος της.  Τ κτίριο ατό κτίστηκε περίπου τ 1932 μ σκοπ νὰ ἀντιμετωπιστον λοιμώδη νοσήματα, πως φυματίωση. ξαιρετικ τοποθεσία, ψωμα κα μέσα στδάσος, θεωρήθηκε κατάλληλη γι τν νέγερση το σανατορίου. 
Δυστυχς μως ποτ δν λοκληρώθηκε οκοδόμησή του. Μένει να κουφάρι πο περιμένει χρόνια τώρα ν ζωντανέψει. Τ ρειπωμένα κτίρια πάντα δημιουργον να δέος κα να φόβο στν πισκέπτη. Εναι τ γνωστο πο μπορε ν συναντήσ. Τ σανατόριο δημιουργε ατ τ συναίσθημα μ τ μέγεθός του κα τν γκατάλειψή του.

Πολλς σκέψεις γεννιονται σχετικ μ τν πιθαν μελλοντικ χρήση του. καθένας μπορε ν σκεφτ κα κάτι διαφορετικό, πως συνεδριακ κέντρο, κέντρο περιβαλλοντικς εαισθητοποίησης, πολυχρος πο θφιλοξεν κθέσεις πολιτιστικος συλλόγους τς ερύτερης περιοχς το Κάτω Νευροκοπίου, μουσεο πετρωμάτων κα ρυκτν γροτικς οκονομίας μ κπαιδευτικ προγράμματα κ..
Τ ψωμα στ ποο βρίσκεται τσανατόριο χωρίζει τ Γρανίτη π τ λεκανοπέδιο το Νευροκοπίου. 





ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΟ ΣΑΝΑΤΟΡΙΟ
Του Βασίλη Γ. Χατζηθεοδωρίδη Μ.Α.
Παιδαγωγού-συγγραφέα

Ο Γρανίτης, το παλιό Γιούρετζικ, βρίσκεται στο δρόμο Δράμας Κ. Νευροκοπίου σε απόσταση 28 χιλιομέτρων και υψόμετρο 760 μ. Ο πληθυσμός του οικισμού παρουσίασε τις παρακάτω διακυμάνσεις: 1913=481 κ., 1920=387 κ., 1928=573 κ., 1940=577 κ., 1951=193 κ., 1961=182 κ., 1971=103 κ., 1981= 88 κ., 2001=120 κ., 2001=102 κ.

«Το εξαίρετον κλίμα και τα δροσερά και ωφέλιμα εις την υγείαν νερά του καθιστούν το χωρίον τούτο τόπον διαμονής υπερεκατόν οικογενειών και αναρρωννυόντων ασθενών. Εκτίσθησαν μάλιστα και επαύλεις  τινές Δραμινών. Πληθυσμός 300 κάτ. (56 οικογ.)».
Οι κάτοικοι είναι πρόσφυγες και προέρχονται κυρίως από την Καπαδοκία. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) λειτούργησε στο χωριό, κατά τη δεκαετίας του 1930 ταπητουργείο, λόγω των άριστων ταπητουργών του. Ήταν το μοναδικό χωριό του νομού στο οποίο δεν έγινε καπνοκαλλιέργεια.
Διέθετε αξιόλογη κτηνοτροφία 1.200 αιγοπροβάτων και 65 μεγάλων ζώων το 1927.
Βορειότερα και σε υψόμετρο 805 μ. εμφανίζεται οικισμός με 9 κατοίκους το 1951. Στην πραγματικότητα εκεί φιλοξενήθηκαν κατά περιόδους μόνο στρατιωτικές ομάδες με μεγαλύτερη τη μονάδα λόχου. Για σανατόριο όμως γινόταν λόγος από το 1923 μέχρι και τη δεκαετία του 1950.

Το 1923 επί δημαρχίας του αείμνηστου Θεόφιλου Αθανασιάδη, που εκτελέστηκε από τους Βουλγάρους το 1941, πραγματοποιήθηκε στη Δράμα το πρώτο συνέδριο για την ίδρυση φθισιατρείου στο Γρανίτη, με τη συμμετοχή όλων των προέδρων κοινοτήτων του νομού και Πρόεδρο το Δήμαρχο Δράμας.
Η απόφαση ήταν ομόφωνη μια και την ανάγκη αυτή επέβαλαν οι υγειονομικές συνθήκες της εποχής. Η φυματίωση, μια μεταδοτική ασθένεια των πνευμόνων αποδεκάτιζε κατά προτίμηση τον πεδινό πληθυσμό της χώρας. Το μοναδικό Φθισιατρείο του Ασβεστοχωρίου Θεσσαλονίκης ήταν αδύνατο να δεχθεί το πλήθος των ασθενών που το πολιορκούσαν ασφυκτικά.
Η ανάγκη θεραπείας επέβαλε δια νόμου το 1929 εισφορά 4% επί των ετήσιων εσόδων των δήμων και των κοινοτήτων στους νομούς Δράμας, Καβάλας Ξάνθης, Κομοτηνής και Αλεξανδρούπολης τα οποία θα προορίζονταν για την ανέγερση Φθισιατρείου στο Γρανίτη (Γκιούρετζικ). Το μέτρο όμως εφαρμόστηκε μόνο στους νομούς Δράμας και Ξάνθης και εν μέρει στο νομό Καβάλας. Οι άλλοι νομοί επικαλέστηκαν οικονομικούς λόγους. Αναμφίβολα όμως η απόσταση του Γρανίτη από τους δυο άλλους νομούς, αποτελούσε βασική αιτία της απροθυμίας  συμμετοχής τους στη σχετική δαπάνη.

Το Φεβρουάριο του 1929 διατίθενται από το κράτος 30.000.000 δραχμές για την ανέγερση σανατορίου και ο Νόμος της  29.5.1929 αφορούσε την ίδρυση του Σανατορίου Γκιούρετζικ όπου προβλέπονταν:
1) κρατικοί πόροι 500.000 δραχμές το χρόνο,
2) συνεισφορά της Γενικής Διοίκησης Θράκης, μέσω επιχορήγησης των δήμων και κοινοτήτων της, ανάλογα με τον πληθυσμό και τον προϋπολογισμό εσόδων τους,
3) δωρεές και κληροδοτήματα και
4) είσπραξη φόρου ενός λεπτού της δραχμής για κάθε οκά εξαγόμενων προϊόντων.

Στις 4.4.1929 σύσκεψη  των δημάρχων των παραπάνω νομών στην Κομοτηνή, ασχολείται με τον ορισμό των πόρων ανέγερσης και συντήρησης του Σανατορίου. Ανακοινώθηκε από  το Γενικό Διοικητή Ανατολικής Μακεδονίας –Θράκης  ότι η συνολική δαπάνη κατασκευής επρόκειτο να ανέλθει στο ποσό των 300.000.000 δραχμών.  Το κτήριο θα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα του είδους και θα κατασκευαζόταν σε έκταση 400 περίπου στρεμμάτων. Θα περιλάμβανε νοσοκομειακά και θεραπευτικά κτήρια, καθώς και ανάλογα οικήματα διαμονής ασθενών.
Πόροι του θα ήταν εκτός από την ετήσια κρατική επιχορήγηση των 500.000 δραχμών το χρόνο και εισφορά 4% πάνω στα ετήσια τακτικά έσοδα των δήμων και κοινοτήτων των νομών Δράμας, Καβάλας, Ροδόπης και Έβρου.
Το καλοκαίρι του 1929 οι δήμαρχοι των ίδιων νομών συνήλθαν στην έδρα Διοικήσεως Αν. Μακεδονίας –Θράκης, την Κομοτηνή, από την οποία απουσίαζε ο Δήμαρχος Δράμας Γρ. Παζιώνης, λόγω κωλύματος. Αποφασίστηκε αντί της ιδρύσεως του Σανατορίου Γρανίτη, η ανέγερση Αντιφυματικών Ιατρείων στις έδρες των ενδιαφερομένων νομών. Η απόφαση κοινοποιήθηκε και στο Δήμαρχο Δράμας, ο οποίος διαμαρτυρήθηκε προς το Υπουργείο Υγιεινής.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1929 επαναλήφθηκε με εντολή του Υπουργείου σύσκεψη στην Κομοτηνή υπό την προεδρία του Γενικού Διοικητή Κακουλίδη, με το ίδιο θέμα.
Τη Διοικητική Επιτροπή με αρμοδιότητες Διοικ. Συμβουλίου αποτελούσαν:
- ο Γενικός Διοικητής Θράκης ως Πρόεδρος,
- οι δήμαρχοι Δράμας, Καβάλας, Ξάνθης, Κομοτηνής και Αλεξανδρούπολης
- ο Τμηματάρχης Δημοσίων Έργων της Γ. Δ. Θράκης,
- ο Διευθυντής Υγιεινής  της Γ. Δ. Θράκης και
- ένας ιατρός του Ιατρικού Συλλόγου Κομοτηνής.


Και ενώ αποφασίστηκε  να συνέλθει το Σώμα άλλες δυο φορές (τον Οκτώβριο του 1929  και στις 27.5. 1930), καταγράφηκαν στη συνέχεια της συνεδρίασης στα πρακτικά οι παρακάτω αντιρρήσεις:


1 ) Ο Δήμαρχος Καβάλας διαφώνησε με την εισφορά του ενός λεπτού της δραχμής, διότι ήδη επιβαρυνόταν ο Δήμος του με 4% επί του Προϋπολογισμού του για την ανέγερση του θεραπευτηρίου (σανατόριο) «ΕΛΠΙΣ».
2) Ο Δήμαρχος Κομοτηνής για τους λόγους που θα  επικαλεστεί παρακάτω ο εκπρόσωπος του Ιατρικού Συλλόγου,
3) ο Δήμαρχος Ξάνθης προτείνει κράτηση 1και ½ % επί των εσόδων των δήμων της Γεν. Διοίκησης,
4) Ο ιατρός του Ιατρικού Συλλόγου Κομοτηνής τάχθηκε υπέρ της ίδρυσης και ενίσχυσης αντιφυματικών κέντρων στις έδρες των νομών και
5) με την τελευταία άποψη τάχθηκε και ο Διευθυντής -Τμηματάρχης του Υπουργείου Δημοσίων Έργων.
Η συνεδρίαση που ακολούθησε στην ίδια πόλη υπό την Προεδρία του Γενικού Διοικητή μετά από λίγο κατέληξε με ψήφους έξι υπέρ και έξι κατά, αντικατέστησε της λύση του Σανατορίου με την ίδρυση αντιφυματικών ιατρείων στις έδρες των ενδιαφερομένων νομών. Η απόφαση ανατράπηκε και συνεχίστηκαν οι διαδικασίες προώθησης για υλοποίησης του αρχικού στόχου.

Τον Αύγουστο 1930 Συγκεντρώθηκαν 2.000.000  δραχμές, ενώ υπολογίστηκε ότι το έργο θα στοίχιζε περίπου 50.000.000 δραχμές συνολικά.
Σε σύσκεψη στις 4.6.1931 των δημάρχων Αν. Μακεδονίας –Θράκης στην Κομοτηνή, αποφασίστηκε η εντατικοποίηση της προσπάθειας με παράκληση προς το Υπουργείο να διατάξει την έναρξη των εργασιών ανέγερσης των κτηρίων.
Κατά την επίσκεψη του Νομάρχη Δράμας, του Δημάρχου και του Αρχιτέκτονα μηχανικού Φωτιάδη στο Γρανίτη στις 19.6.1931 ορίστηκε ο χώρος ανέγερσης του σανατορίου.
Το καλοκαίρι του 1931 το Γκιούρετζικ συγκέντρωσε πολλούς παραθεριστές. Μεγάλος αριθμός προέρχεται από την Καβάλα.
Φαίνεται ότι το υψόμετρο του Γκιούρετζικ απασχολεί το Υπουργείο Υγιεινής. Ο Δήμαρχος με μέλη της τεχνικής υπηρεσίας του Δήμου επισκέφθηκαν  το χώρο.

 
 Όμως ούτε το καλοκαίρι,  ούτε το χειμώνα του 1931 έφτασαν στη Νομαρχία ή το Δήμο Δράμας τοπογραφικά διαγράμματα ή σχετικά αρχιτεκτονικά σχέδια.
Οι διαμαρτυρίες των κατοίκων της Αν. Μακεδονίας-Θράκης που μαστίζονται από τη φυματίωση το μόνο που πετυχαίνουν είναι να πολλαπλασιάζονται και να μεγαλώνουν το μαρτύριο της κοινωνίας που προσπαθεί να συνέλθει από το δράμα του ξεριζωμού των προσφύγων. Ακόμη υπάρχουν χιλιάδες οικογένειες σε εντελώς ανθυγιεινά παραπήγματα, στάβλους και αποθήκες, που επιτείνουν τη διάδοση της μεταδοτικής ασθένειας.
Από τα αρχαιότατα χρόνια η αντιμετώπιση της γνωστής στους Έλληνες «φθίσις» αντιμετωπίζονταν με την αποστολή των ασθενών σε ψηλά και ξηρά τοπία. Ο Ιπποκράτης π.χ. συνιστούσε για θεραπεία διαμονή στον Όλυμπο και ο Γαληνός στις Ταβίες της Ιταλίας. Παρόμοια ήταν η αντιμετώπιση της μεταδοτικής νόσου και από τον Άντυλλο, τον Ορειβάσιο και τον Αέτιο.

Το  1939 εγκαινιάστηκε ο σκελετός του 1ου ορόφου του σανατορίου στο Γρανίτη. Ο  τεράστιος τσιμεντένιος σκελετός με υπόγειο και πρώτο όροφο που κατασκευάστηκε λίγο πριν από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αντί να περιθάλψει φυματικούς δέχτηκε με το πέρασμα του χρόνου σπόρους δέντρων του δάσους που φύτρωσαν και βλάστησαν στην τσιμεντένια επιφάνειά του. Το κτήριο δεν αποπερατώθηκε. Παραμένει εκεί στοιχειωμένο.
Ο Γρανίτης όμως με τους ελάχιστους κατοίκους, την εύκολη πρόσβαση, το θαυμάσιο κλίμα και τα δυο σύγχρονα ξενοδοχεία, για άνετη και αξιοπρεπή διαμονή, παραμένει επίλεκτος προορισμός τους φίλους της φύσης και των ταξιδιών σε όλες τις εποχές του έτους. (Εφημερίδα «Θάρρος» Δράμας, 4.4.1929, Θεόφιλος Δ. Αθανασιάδης, Ημερολόγιον Ανατ. Μακεδονίας & Θράκης 1931, έτος Α΄, Δράμα, σελ. 57, Εγκυκλοπαίδεια Χάρη Πάτση.)


Πληροφορίες - Ἱστορικὰ στοιχεῖα:
Πρωϊνὸς Τύπος Δράμας, www.proinos-typos.gr
Γρανίτης Δράμας, www.mountainrunning.gr
Φωτογραφίες Χλόη