Πειρατὲς στὸ Αἰγαῖον

Macedonia Alexandri M. Patria Illustris Auctore I. Laurenbergio. 

Amsterdam, Janssonius Joan. 1649-60 

(Τμῆμα χάρτη ποὺ τιτλοφορεῖται ἀπὸ τὸν δημιουργό του τὸν Janssonius Joan. "Μακεδονία, πατρίδα τοῦ Μ. Ἀλεξάνδρου". Φιλοτεχνημένος μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1649-60)

   Κατὰ τοὺς χρόνους τῆς τουρκοκρατίας ἡ ἀδυναμία τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας νὰ προστατέψῃ διὰ θαλάσσης τὶς ὑπόδουλες χῶρες, ἔδωσε τὴ δυνατότητα σὲ πειρατὲς νὰ ἀναδειχθοῦν σὲ μάστιγες τῶν παραλίων τῆς Μεσογείου καὶ ἰδιαίτερα τοῦ Αἰγαίου.

Οἱ παλαιότερες πληροφορίες ποὺ ἔχουμε περὶ πειρατεῖας στὰ παράλια τῆς Μακεδονίας, προέρχεται ἀπὸ τὸν κώδικα Morozini ποὺ βρίσκεται στὰ ἀρχεῖα τῆς Ἐνετικῆς Γερουσίας.

Ἡ Κασσάνδρα ἀκόμη καὶ μετὰ τὴν ἂλωση τῆς Θεσσαλονίκης ἀπὸ τοὺς Τούρκους τὸ 1430, ἐξακολούθησε νὰ βρίσκεται ὑπὸ τὴν Ἐνετική κυριαρχία καὶ ἀποτελοῦσε ἰσχυρὴ ναυτικὴ βάση της, στὸ Βόρειο Αἰγαῖο. Ἀπὸ τὴ βάση αὐτὴ λοιπὸν ἀπέπλευσε ὁ Ἐνετός πλοίαρχος Petro Zen ἐπικεφαλής ἰσχυρῆς ναυτικῆς μοίρας ἀποτελούμενης ἀπὸ 10 γαλέρες καὶ προέβηκε τὸ 1425 σὲ φοβερὴ πειρατικὴ ἐπιδρομὴ στὰ παράλια τῆς Ἰερισσοῦ στὴ Χαλκιδική.

Ἐπιστολὴ Τούρκου άρχηγοῦ στόλου, πρὸς τὸν μέγαν μάγιστρον τῆς Ρόδου, 1517

Τὸ οἰκόσημο τοῦ μέγα μάγιστρου τῆς Ρόδου, Fabrizio del Carreto

 

   Ὁ Marin Sanuto (1466 – 1536), ἐχρημάτισε ἐπὶ σειρὰ ἐτῶν νομοθέτης τῆς ἑνετικῆς ἀριστοκρατίας, κατέλαβε διάφορες ὑψηλὲς θέσεις καὶ τοῦ εἶχε ἐπιτραπῇ νὰ λαμβάνῃ γνώσιν μυστικῶν ἐγγράφων, ὁποιουδήποτε περιεχομένου. 

Ἔτσι εἶχε ὁ Sanuto στὴν διάθεσί του ὑλικό, ἀπὸ τὸ οποῖο κατέγραφε σὲ εἰδικοὺς κώδικες καὶ γιὰ δικό του λογαριασμό, ὅλα ὅσα θεωροῦσε ἐνδιαφέροντα καὶ χρήσιμα γιὰ τὴν ἱστορία τῆς πατρίδος του, ἀπὸ τὰ πολυάριθμα ἔγγραφα ποὺ κατέφθαναν στὸ δουκικὸ παλάτι ἀπὸ τοὺς κατὰ τόπους διοικητὲς τὴς ἑνετικῆς ἐπικράτειας.

   Μέσα στὰ «Ἡμερολόγια» αὐτὰ ὑπάρχει καὶ μία ἐπιστολὴ σταλμένη ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸ τοῦ τουρκικοῦ στόλου πρὸς τὸν μέγαν μάγιστρον τῆς Ρόδου, πλοῖα τοῦ ὁποίου εἶχαν ἀπαγάγει Τούρκους άπὸ τὴ Θεσσαλονίκη καὶ ἀπὸ ἄλλα μέρη. Τὸ ὕφος ὅπως θὰ δεῖτε, εἶναι… διπλωματικότατον!

Χαράτσια!

Τὰ χαράτσια δὲν εἶναι κάτι καινούργιο γιὰ τὸν Ἑλληνικὸ Λαό. Ὅλοι οἱ κατακτητὲς ἀπαίτησαν καὶ ἐπέβαλαν παράλογους φόρους. Βλέπετε ἕνας κατακτημένος λαὸς ἐξαναγκάζεται νὰ πληρώνῃ μὲ κάθε τρόπο καὶ μέσον.  Ἄς ἀλλαξαν οἱ αἰῶνες, ἄς ἄλλαξαν πρόσωπο οἱ κατακτητές· ὁ Λαὸς πάντα πληρώνει…

     Εἰκοσιπέντε ὁλόκληρα χρόνια κράτησε ὁ ἀγῶνας τῶν Ἑνετῶν γιὰ νὰ μὴν χάσουν τὴν Κρήτη ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ὥσπου ἔλήξε τὸ 1669 μὲ τὴν ὁλοσχερὴ ἀπώλεια τῆς μεγαλονήσου. Ἡ Ἑνετική Ἀριστοκρατία γιὰ νὰ ἀνακτήσῃ τὸ χαμένο της γόητρο, προετοίμασε μετὰ ἀπὸ λίγα χρόνια ἐκστρατεία γιὰ τὴν ἀνακατάληψι τῶν χαμένων ἐδαφῶν. Ἐτοίμασε ἰσχυρὸ στόλο, τοῦ ὁποίου τὴν ἀρχηγία ἀνέθεσε στὸν Φραγκῖσκο Μοροζίνι.

Τρώγονταν οἱ ὕαινες πάνω ἀπὸ τὴν λαβωμένη Ἑλλάδα...

   Τὸ Βυζάντιο, ἰδίως μετὰ τὸν ΙΓ’ αἰῶνα, δὲν εἶχε κατορθώσῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν ἔλεγχο τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν. Πειρατὲς τοῦ Ἀλγερίου καὶ τῆς Τύνιδος λυμαίνονταν τὴν Μεσόγειο καὶ τὸ Αἰγαῖο καὶ σὲ αὐτοὺς προστέθησαν ἀργότερα καὶ οἱ Γενουᾶτες. Στὸ μεταξύ, ἡ Ἑνετικὴ Δημοκρατία βρισκόταν σὲ διαρκεῖς συγγρούσεις μὲ τοὺς Τούρκους καὶ πρὶν ἀκόμα τὴν κατάληψι τὼν βόρειων ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν ἀπὸ τοὺς Τούρκους. Οἱ Ἑνετοί, θαλασσοκράτορες τότε τῆς Μεσογείου καὶ τοῦ Αἰγαίου, ἐνεργοῦσαν καὶ πειρατικὲς ἐπιδρομές, οἱ ὁποῖες πολλὰ δεινὰ προξένησαν στοὺς παράλιους οἰκισμοὺς τῆς Μακεδονίας. Ἀλλά καὶ τὸ ἐπίσημο τουρκικὸ κράτος δὲν δίσταζε μὲ τὸ στόλο του νὰ λεηλατῇ τὶς παράλιες περιοχὲς καὶ τὶς μοναστηριακὲς ἐγκαταστάσεις.

Σὲ κώδικα τῆς Σκήτης Καυσοκαλυβίων* μαθαίνουμε πῶς κατάφερε τὸ Ἅγιον Ὄρος ν΄ἀφεθῇ ἀνενόχλητο ἀπὸ τὶς τουρκικὲς πειρατικὲς ἐπιδρομές:

Ὅλη ἡ χώρα τοῦ Αὐθέντου ἐν Εὐρώπη ὀνομάζεται Ἑλλάς!

Τὰ «Ἡμερολόγια» (1497-1533) τοῦ Marin Sanuto 

   Ὁ Marin Sanuto (1466 – 1536), ἀνῆκε σὲ μία ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων καὶ διαπρεπεστέρων ἑνετικῶν οἰκογενειῶν. Ὁ πρῶτος Sanuto ἀναφέρεται σὲ κώδικες τοῦ 420 μ.Χ., καὶ ἡ οἰκογένεια αὐτὴ διατηρήθηκε μέχρι τὸ 1700. Ὁ Marin Sanuto ἐχρημάτισε ἐπὶ σειρὰ ἐτῶν νομοθέτης τῆς ἑνετικῆς ἀριστοκρατίας, κατέλαβε διάφορες ὑψηλὲς θέσεις καὶ τοῦ εἶχε ἐπιτραπῇ νὰ λαμβάνῃ γνώσιν μυστικῶν ἐγγράφων, ὁποιουδήποτε περιεχομένου.

Μακεδόνες στὰ σκλαβοπάζαρα τῆς Κρήτης

 

   Στὸ Κρατικὸ Ἀρχεῖο τῆς Βενετίας διασώζονται μεταξὺ ἄλλων καὶ τὰ ἀρχεῖα τῶν Κρητῶν συμβολαιογράφων Μανώλη Μπρεσιάνου καὶ Ἀντώνη Μπρεσιάνου γιὰ τὰ ἔτη 1381-1388, στὰ ὁποῖα περιέχονται πολλὰ συμβόλαια ἀγοραπωλησίας αἰχμαλώτων Κιρκασίων, Ταρτάρων, Τούρκων, Ἀλβανῶν, Βουλγάρων καὶ Ἑλλήνων.