Λύνοντας τὸν Κώδικα τοῦ Διοσκουρίδη...

Τα χειρόγραφα του Διοσκουρίδη, παρά την έντονη κριτική που δέχτηκε από τον Γαληνό, ώς ένα βαθμό μέχρι σήμερα αποτελούν αίνιγμα για τους επιστήμονες, αφού υπάρχει αταυτοποίητο υλικό και διαφορετικές προσεγγίσεις

Της ΑΝΝΑΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ (a.stergiou@eleftherotypia.net) 

   Ελάχιστο χρόνο είχε στη διάθεσή του ο φοιτητής στη βιβλιοθήκη της μονής, ώσπου να αρχίσουν να τον αναζητούν. Είχε ψάξει ήδη τα αρχεία της Βιέννης, της Βενετίας και της Νάπολης, είχε δει το έγγραφο του Λονδίνου και τώρα ήταν η σειρά της Μεγίστης Λαύρας, στο Αγιον Ορος.

Πάλευε ώρες τώρα μήπως βρει κάποιο στοιχείο να συνδέσει με τις ψηφίδες που έλειπαν από τον Κώδικα του Διοσκουρίδη. Μόνον ένα μέρος των χειρογράφων είχε σωθεί από τη φωτιά που είχε ξεσπάσει παλαιότερα στη μονή.

Οἱ Ῥωσσικὲς ἀξιώσεις γιὰ τὸ Ἅγιο Ὄρος

     Μὲ τὴν ἔναρξη τοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ πολέμου, ἀναβρασμὸς ἐπικρατοῦσε στὸ Ἅγιο Ὄρος. Ἡ Ἱερὰ Κοινότητα καθημερινὰ ἔψαλλε παρακλήσεις στὸ Ναὸ τοῦ Πρωτάτου καὶ σὲ ὅλους τοὺς Ναοὺς τοῦ Ἁγίου Ὄρους γιὰ τὴν καλὴ κατάληξη τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνα. 

Ὅλοι οἱ μοναχοὶ παρακολουθοῦσαν ἐναγωνίως τὴν νικηφόρα πορεία τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἀπὸ τὴ Θεσσαλία πρὸς τὶς ἐσχατιὲς τῆς Μακεδονικῆς γῆς καὶ ἒβλεπαν μὲ βουρκωμένα μάτια καὶ γεμάτοι ἀγωνία τὴν ἑλληνικὴ ναυτικὴ σημαία νὰ διασχίζῃ τὰ πελάγη μπροστά τους καὶ νὰ χαρίζῃ τὴν πολυπόθητη ἐλευθερία στὶς νήσους τοῦ Αἰγαίου.

     Ἦταν βέβαιοι οἱ μοναχοὶ ὅτι πλησίαζε καὶ γι` αὐτοὺς ἡ πολυπόθητη ἐκείνη ὥρα τῆς ἀπελευθέρωσης καὶ ἐτοίμαζαν χωρὶς προφυλάξεις καὶ μπροστὰ στὰ μάτια τοῦ ἀπεσταλμένου τοῦ Σουλτάνου, τὴν ὑποδοχὴ τοῦ νικηφόρου ἑλληνικοῦ στρατοῦ, εἶτε ἐρχόταν ἀπὸ τὴν ξηρὰ εἶτε ἀπὸ τὴ θάλασσα…

Ὁ ἐπιστημονικὸς ὀργασμὸς τῶν Εὐρωπαίων «περιηγητῶν»!

 

   Ἔκπληξις διακατεῖχε τὸ σύνολο τῆς εὐρωπαϊκῆς ἐπιστημονικῆς κοινότητος λόγῳ τῶν ἀρχαίων χειρογράφων ποὺ φυλάσσονταν στὶς μονὲς. Οἱ «ἀρχαιόφιλοι περιηγητὲς» μετὰ ἀπὸ τὶς ἐπισκέψεις τους στὶς μονές, ἐπέστρεφαν στὶς χῶρες τους  μὲ «νέες ἀνακαλύψεις» ποὺ πολλὲς φορὲς ἐμφάνιζαν ὡς δικές τους, καταστρέφοντας τὰ ἀρχαῖα τεκμήρια.

Θεσσαλονίκη καὶ Ἃγιο Ὂρος, 1436 μ. Χ

1436, Pero Tafur

   Ὁ Pero Tafur γεννήθηκε πιθανῶς στὴν Κόρδοβα τῆς Ἰσπανίας περὶ τὸ 1410 καὶ πέθανε περὶ τὸ 1484. Εἶναι γνωστὸς ἀπὸ τὸ μεγάλο ταξίδι του στὴν Ἐγγῦς Ἀνατολή, τὴν Κωνσταντινούπολη καὶ τὴν Εὐρώπη, τὸ ὁποῖο πραγματοποιήθηκε μεταξὺ Δεκεμβρίου 1435 καὶ Ιανουαρίου 1438 γιὰ λόγους –τουλάχιστον κατ’ ἐπίφαση– ἀποκλειστικῶς περιηγητικούς.

Στὶς 17 Μαΐου 1436 ἀπέπλευσε ἀπὸ τὴ Βενετία μὲ προορισμὸ τοὺς Ἁγίους Τόπους.

Τρώγονταν οἱ ὕαινες πάνω ἀπὸ τὴν λαβωμένη Ἑλλάδα...

   Τὸ Βυζάντιο, ἰδίως μετὰ τὸν ΙΓ’ αἰῶνα, δὲν εἶχε κατορθώσῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν ἔλεγχο τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν. Πειρατὲς τοῦ Ἀλγερίου καὶ τῆς Τύνιδος λυμαίνονταν τὴν Μεσόγειο καὶ τὸ Αἰγαῖο καὶ σὲ αὐτοὺς προστέθησαν ἀργότερα καὶ οἱ Γενουᾶτες. Στὸ μεταξύ, ἡ Ἑνετικὴ Δημοκρατία βρισκόταν σὲ διαρκεῖς συγγρούσεις μὲ τοὺς Τούρκους καὶ πρὶν ἀκόμα τὴν κατάληψι τὼν βόρειων ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν ἀπὸ τοὺς Τούρκους. Οἱ Ἑνετοί, θαλασσοκράτορες τότε τῆς Μεσογείου καὶ τοῦ Αἰγαίου, ἐνεργοῦσαν καὶ πειρατικὲς ἐπιδρομές, οἱ ὁποῖες πολλὰ δεινὰ προξένησαν στοὺς παράλιους οἰκισμοὺς τῆς Μακεδονίας. Ἀλλά καὶ τὸ ἐπίσημο τουρκικὸ κράτος δὲν δίσταζε μὲ τὸ στόλο του νὰ λεηλατῇ τὶς παράλιες περιοχὲς καὶ τὶς μοναστηριακὲς ἐγκαταστάσεις.

Σὲ κώδικα τῆς Σκήτης Καυσοκαλυβίων* μαθαίνουμε πῶς κατάφερε τὸ Ἅγιον Ὄρος ν΄ἀφεθῇ ἀνενόχλητο ἀπὸ τὶς τουρκικὲς πειρατικὲς ἐπιδρομές:

Ἡ ὑπέρογκη τουρκικὴ φορολογία στὶς Μονὲς τοῦ Ἁγίου Ὄρους

Ἡ Δυτικὴ πλευρὰ τοῦ Ἂθω, σὲ σχέδιο τοῦ Vassilios Barski, 1744.

   Στὰ χρόνια τῆς τουρκοκρατίας τὰ μοναστήρια τοῦ Ἁγίου Ὂρους ὑπέφεραν ἀπὸ τὴν ὑπέρογκη ἐπιβολὴ φόρων ἐκ μέρους τῶν Τούρκων. Τὸ 1764, ὁ σουλτάνος ἔχοντας ὡς ἀφορμὴ μία διένεξη ἀνάμεσα στὴ μονὴ Ἰβήρων καὶ σὲ ἄλλα μοναστήρια, ἔστειλε στὸ Ἅγιο Ὄρος ἄνθρωπό του, ὁ ὁποῖος ἔκανε ἀπογραφὴ τῶν μοναχῶν καὶ ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς φόρους τῆς δεκάτης καὶ τὸν κεφαλικό, ἐπέβαλε καὶ πρόσθετους φόρους.