Μεσολόγγι, 10 Απριλίου 1826

10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1826.

Λένε πως ἐτρωγαν ἀλογα, σκυλιά, γάτες και ποντίκια για να επιβιώσουν.

Λένε πως οι μάνες έσφαζαν τα μωρά τους για να μη πέσουν στα χέρια του οχτρού και μετά αυτοκτονούσαν με το ίδιο ματωμένο μαχαίρι.

Λένε πως ένας Τούρκος πήγε να σκυλέψει το άψυχο κορμί ενός παιδιού και η μάνα, αφού έβγαλε το μαχαίρι που είχε χώσει πριν λίγο στο στήθος της, τον έσφαξε.

Λένε πως ο ήχος της έκρηξης απὀ την ανατίναξη τράνταξε τον Άδη και τάραξε τον Χάρο.

Γιατί ο Χάρος άκουσε την έκρηξη και περίμενε τους Μεσολογγίτες, μα πιότεροι Τούρκοι κατρακύλησαν κατά εκεί θαρρώ.

Το γεφύρι του Μαυρωτά στο Λιτόχωρο!

Της Αλεξάνδρας Παραφεντίδου*

   Ιστορίες, μύθοι και θρύλοι συνδέονται με τα παλιά γεφύρια του τόπου μας. Πολλά, μάλιστα, τάχει απαθανατίσει και η λαϊκή μούσα. Ένα απ’ αυτά είναι και το γεφύρι του Μαυρωτά. Ένα στενό, πολύ στενό καμαρωτό πέτρινο γεφύρι, χωρίς κάγκελα που έχει ζέψει το στενότερο σημείο του Ενιπέα, στην περιοχή του Λιτοχώρου, προς την πλευρά των στρατώνων, στη χαράδρα, όπου σε μεγάλο βάθος κυλά με σάλαγο τα νερά του το ποτάμι που αναφέραμε. Ποτάμι που σχετίζεται και με μύθους της ελληνικής αρχαιότητας. Στενό, καθώς είναι και χωρίς κάγκελα, όπως είπαμε, χρειάζεται αποκοτιά και να το διαβεί κανείς. Και μόνο που το βλέπεις, σε καταλαμβάνει ίλιγγος. Ακόμη και οι Λιτοχωρινοί, που από παιδιά έχουν αποκτήσει μια σχετική άσκηση στο πέρασμά του, κάθε φορά που τυχαίνει να το διαβούν κάνουν το σταυρό τους. Σαν σουρουπώνει, μάλιστα, ποτέ δεν το περνούν. Γιατί είναι στοιχειωμένο. 

Ὁ ἀγῶνας τῶν Κλεφτῶν...

   Oἱ Κλέφτες τοὺς δυὸ πρώτους αἰῶνες τῆς τουρκοκρατίας οὔτε ταξικὸ οὔτε ἐθνικὸ ἀγῶνα μποροῦσαν νὰ κάμουν, μὰ οὔτε καὶ ἤξεραν τί θὰ πῇ αὐτό. Ὁ ἀγῶνας τους ἐνάντια στοὺς Τούρκους ἦταν μιὰ ἀπελπιστικὴ αὐτοάμυνα, γιὰ νὰ ζήσουν. ’Ἐξάλλου οὔτε καὶ οἱ ἱστορικές συνθῆκες εἶχαν ὡριμάσει, γιὰ νὰ τοποθετήσουν τὸν ἀγῶνα τους μέσα σὲ πλαίσια ταξικά ἤ ἐθνικά. Μὰ καὶ σὲ καμιὰ ἐποχὴ καὶ σὲ καμιὰ περίπτωση δὲ μποροῦμε νὰ μιλήσουμε γιὰ ταξικὸ ἀγῶνα τῶν Κλεφτῶν ἤ τῶν Χαϊντούκων, γιατὶ αὐτοὶ δὲν ὑπῆρξαν ποτὲ κοινωνικὴ τάξη καὶ οὔτε ἔπαιξαν ποτὲ κανένα ρόλο οἰκονομικό ἤ πολιτικὸ μέσα στὴν τουρκική αὐτοκρατορία, γιὰ νὰ μποροῦμε νὰ μιλοῦμε γιὰ ταξικό τους ἀγῶνα.

Υγειονομική φροντίδα και περίθαλψη των αγωνιστών του 1821

   Για την επιτυχή έκβαση ενός απελευθερωτικού αγώνα της σημασίας και της διάστασης της ελληνικής επανάστασης του 1821 απαραίτητες προϋποθέσεις υπήρξαν, αφενός η ψυχική προετοιμασία των υπόδουλων Ελλήνων και αφετέρου η δημιουργία της ενδεδειγμένης υποδομής, που αφορούσε, μεταξύ άλλων, στη συγκρότηση αξιόμαχων δυνάμεων, στην εξασφάλιση πόρων και εφοδίων και στην οργάνωση επιμελητείας.

Η ανάπτυξη των χερσαίων στρατιωτικών δυνάμεων είχε ως βάση τα σώματα των κλεφτών και των αρματολών, ενώ οι ναυτικές δυνάμεις οργανώθηκαν σταδιακά με την μετατροπή των σιτοκάραβων της Ύδρας των Σπετσών και των Ψαρών σε πολεμικά πλοία.

Ἡ Θράκη αἱμοδότης τῶν ἀγώνων...

Δρόμος στὴ Σωζόπολη, 1933

     H Θράκη, με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη, υπήρξε μια σημαντική κοιτίδα του ελληνισμού. H γειτνίασή της με τις Παραδουνάβιες ηγεμονίες και τη Ρωσία, καθώς και η εκτεταμένη θρακική παραλία της Μαύρης Θάλασσας μετέτρεψαν την Ανατολική και Βόρεια Θράκη σε μεγάλο αιμοδότη των αγώνων. O τέταρτος μυημένος στη Φιλική Εταιρεία ήταν ο Αντ. Κομιτζόπουλος από τη Φιλιππούπολη. Μεγάλο μέρος των ομογενών της Οδησσού είχε θρακική καταγωγή, όπως ο Μαρασλής από τη Φιλιππούπολη και οι αδελφοί Κουμπάρη από τη Μεσημβρία. Οι παραθαλάσσιες πόλεις της σημερινής Βουλγαρίας -Μεσημβρία, Αγχίαλος, Σωζόπολη, Βάρνα- προσέφεραν ουσιαστική στήριξη στη Φιλική Εταιρεία. Ενα από τα σημαντικότερα παραρτήματα της Εταιρείας υπήρξε αυτό της Αδριανούπολης.

Μεσολόγγι. Μιὰ φούχτα χῶμα νὰ κρατῷ καὶ νὰ σωθῷ μ᾿ ἐκεῖνο…

«Μιὰ φούχτα χῶμα νὰ κρατῷ καὶ νὰ σωθῷ μ᾿ ἐκεῖνο…»

Ἐλεύθεροι Πολιορκημένοι, Σολωμός Διονύσιος, ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ Β’, ΧΙΙΙ,6

***

     Ποιός εἶναι ἰκανὸς νὰ περιγράψῃ τὶς στιγμὲς ἐκεῖνες τοῦ σπαρακτικοῦ μεσονύκτιου ἀποχαιρετισμοῦ, ὅταν οἱ Μεσολογγίτες καὶ οἱ Μεσολογγίτισσες χωρίσθηκαν ἀπὸ τοὺς ἀγαπημένους καὶ τοὺς ἀσθενεῖς, ἔδωσαν τὸν τελευταῖον ἀσπασμόν καὶ κατευθύνθηκαν πρὸς τὰ τέσσερα ξύλινα γεφύρια· τὰ γυναικόπαιδα χωριστὰ πρὸς τὸ τελευταῖο πρὸς τὴν θάλασσα γεφύρι ὡς «ἀπέχον περισσότερον τῶν προμαχώνων» τοῦ ἐχθροῦ; Ἀλλὰ οἱ περισσότερες γυναῖκες φοροῦσαν φουστανέλλα καὶ ἦταν ζωσμένες τὴν σπάθη, ἔτοιμες πρὸς τὴν ἔσχατη πάλη· καὶ τὰ παιδιὰ ἐκεῖνα, τὰ παιδιὰ ἔπαιρναν μαχαίρια καὶ πιστόλια μακρύτερα τῶν χεριῶν τους… 

Τὰ κλειδιὰ τοῦ Μεσολογγίου κρέμονται στὰ κανόνια του…

 

      «Ἐγὼ θ΄ἀποθάνω ἐδῶ!» πρόφερε ὁ Μαυροκορδάτος 

     «Καὶ ἐγὼ!» ἀνεφώνησε ὁ Μπότσαρης, καὶ τὰ λόγια αὐτὰ λέει ὁ Τρικούπης «χρησίμευσαν ὡς θεμέλιος λίθος τῆς ἐν Μεσολογγίῳ ἐγκαρτερήσεως». 

     Πράγματι, ἡ ἀπόφαση τοῦ Μαυροκορδάτου καὶ τοῦ Μάρκου Μπότσαρη νὰ μείνουν καὶ νὰ ὑπερασπίσουν τὸ Μεσολόγγι, εἶναι ἡ ἀρχὴ τῶν γενναίων πράξεων. Ἡ πόλη ὀχυρώνεται καὶ, κάτω ἀπὸ τὴν διοίκηση τοῦ Μαυροκορδάτου, τὰ Σουλιωτικὰ παραγγέλματα τῶν Τζαβελλαίων καὶ τῶν Μποτσαραίων, καὶ μὲ ἀνεξάντλητη τὴ συνδρομὴ τῶν ἐντόπιων Μεσολογγιτῶν, ἀμύνεται ἡρωϊκῶς κατὰ τῶν τριῶν πασάδων ποὺ τὴν πολιορκοῦν ἀπὸ ξηρᾶς καὶ ἀπὸ θαλάσσης. Ἀλλὰ ἡ τύχη τοῦ Μεσολογγίου δὲν ἀφήνει ἀδιάφορους τοὺς ἄλλους Ἕλληνες. Τὸ ἕνα μετὰ τὸ ἄλλο φτάνουν στρατεύματα ἀπὸ τὴ Ρούμελη καὶ τὸ Μωριᾶ. Καὶ ὅταν συγκεντρώθηκαν ἐκεῖ ὁ Μακρῆς καὶ ὁ Τσόγκας, ὁ Ζαΐμης καὶ ὁ Δεληγιάννης, ὁ Νικηταρᾶς καὶ ὁ Πετρόμπεης, ἡ φρουρὰ τοῦ Μεσολογγίου ἔστειλε στὸν Ὀμὲρ Βρυώνη ποὺ ζητοῦσε τὴν παράδοση τῆς πόλεως τὴν περήφανη ἐκείνη ἀπάντηση τοῦ Λεωνίδα, ἐπαναλαμβανόμενη ὕστερα ἀπὸ 23 αἰῶνες ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ Μπότσαρη: «Ἂν θέλεις τὸ Μεσολόγγι, ἔλα νὰ τὸ πάρῃς»! 

Μυστική σύσκεψη Μακεδόνων Ὁπλαρχηγῶν στή μονή Ἁγίου Διονυσίου Ὀλύμπου (3 Νοεμβρίου 1827)

  

   Ἡ καταστολή τῆς ἀτυχοῦς ἐπαναστάσεως τῶν Ἑλλήνων πού ἔλαβε χώρα τόν Ἀπρίλιο – Μάιο τοῦ 1822, στή Νάουσα καί στήν περιοχή Ὀλύμπου - Πιερίων, ἀνάγκασε πολλούς Μακεδόνες ἀγωνιστές μαζί μέ τίς οἰκογένειές τους, νά καταφύγουν στό Νότο καί ἀρκετοί ἀπό αὐτούς ἐγκαταστάθηκαν στίς Βόρειες Σποράδες.

Ἀπό τότε, ἐκτός ἀπό λίγες μικροσυμπλοκές καί μερικές πειρατικές ἐπιδρομές, δέν μνημονεύονται ἀξιόλογα ἐπαναστατικά κινήματα. Ἡ Μακεδονία παρέμενε φαινομενικά ἥσυχη καί αὐτό ἀκριβῶς ἔκανε τούς ἀντιπροσώπους τῶν Δυνάμεων πού συζητοῦσαν γιά τόν καθορισμό τῶν συνόρων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, νά μήν συμπεριλάβουν στίς συζητήσεις τους, τήν Μακεδονία.

Ἀπό τίς ψυχές ὅμως τῶν Μακεδόνων δέν εἶχε ἐξαλειφθεῖ ἡ ἐπαναστατική φλόγα καί ὁ πόθος γιά τήν ἐλευθερία. Οἱ Μακεδόνες ἀγωνιστές πού εἶχαν καταφύγει στό Νότο εἶχαν πάντοτε στραμμένα τά βλέμματά τους πρός τήν πατρίδα τους, ἐνῶ πρόκριτοι, ἱερωμένοι καί λαϊκοί πού εἶχαν μείνει στόν τόπο τους, περίμεναν τήν κατάλληλη στιγμή γιά νά ξεσηκώσουν τούς Ἕλληνες ἐναντίον τῶν Τούρκων.

Κολοκοτρώνης, ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἀγωνιστής...

   Ἡ κλέφτικη παράδοση τῆς οἰκογένειας τοῦ Θεόδωρου Κολοκοτρώνη καὶ τὸ περιπετειῶδες του παρελθὸν, εἶχαν δώσει καὶ ἔδιναν τροφὴ στὴν φαντασία τοῦ πελοποννησιακοῦ λαοῦ, ποὺ τὸν εἶχε ὑψώσει σὲ θρυλικὸ ἥρωα καὶ τὸν τραγουδοῦσε μὲ ἐνθουσιασμό.

   Πικρὴ καὶ βασανισμένη ἡ πορεία τῆς προεπαναστατικῆς ζωῆς του, ἀλλὰ μεγάλη καὶ βαθύτατη ἡ πείρα του. Τὰ φαράγγια, οἱ πλαγιὲς καὶ οἱ ψηλὲς κορφὲς τῶν βουνῶν, οἱ πηγὲς καὶ τὰ ἀθώρητα μονοπάτια, οἱ ἄνθρωποι, Τοῦρκοι καὶ Ἕλληνες, οἱ κακουχίες, ἡ πείνα, ἡ δίψα, ἡ λέρα, τοῦ ἦταν γνωστά.

Τὸ ὅτι ἐπέζησε κατὰ τὸν διωγμὸ τῶν Κλεφτῶν τὸ 1806 μέσα ἀπὸ ἀλλεπάλληλες συμπλοκές, ἐνέδρες καὶ διάφορες παγίδες, ἦταν ἕνα ἀληθινὸ θαῦμα καὶ οἱ Πελοποννήσιοι, σύμφωνα μὲ τὴν ἐπικρατοῦσα θεοκρατικὴ ἀντίληψη, διέβλεπαν σ΄ὅλα αὐτὰ «τὸν δάκτυλον τοῦ Κυρίου». (Σπηλιάδου, Ἀπομνημονεύματα, σελ. 210)

Παράξενα καὶ ἀνέκδοτα τῆς Ἐπανάστασης...

Ευγένιος Ντελακρουά 

Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου, 1826

Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ

     Η επίσημη Ιστορία γράφεται οριζόντια, προβάλλοντας το προσκήνιο. Η ανεπίσημη γράφεται κάθετα, αποκαλύπτοντας το παρασκήνιο. Η πρώτη είναι η εκ των υστέρων αποτίμηση, όπως καταγράφεται στα επίσημα έγγραφα.

Η δεύτερη είναι η ζώσα καθημερινότητα, τη στιγμή του συμβάντος, προτού σφραγιστεί με βουλοκέρι. Εμείς προτιμήσαμε να φέρουμε στο φως ορισμένες «μικρές» ιστορίες του Αγώνα.

Ολες τους έχουν κάτι κοινό: αναφέρονται σε γραφιάδες...

Kλεφταρματωλοί

Ἐμπροσθογενὲς τουφέκι μὲ ἐπίχρυσο διάκοσμο καὶ πλάκες ἐλεφαντοκόκκαλο. Ἀνῆκε στὸν Nικόλαο Πετιμεζᾶ (1790-1865), γιὸ τοῦ διάσημου κλεφταρματολοῦ Θανάση Πετιμεζᾶ (1752-1804). (Mουσεῖο Mπενάκη).

 

  TOYΣ KΛEΦTEΣ «εἶχε κυρίως λογαριάσει ὁ δυστυχισμένος Pῆγας γιὰ τὴν ἐπιτυχία τῆς πατριωτικῆς του συνωμοσίας. Kαὶ πιὸ ὕστερα, ὅσοι Ἕλληνες ἐπιχείρησαν κατιτὶ γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς χῶρας τους, στήριξαν τὸ μέγιστο τῆς ἐμπιστοσύνης τους, ὅπως κι ἐκεῖνος, στὴ γενναιότητά τους», γράφει, στὰ 1824-25, ὁ Φοριέλ.

Οἱ «Φιλέλληνες».

 

 

   Οἱ ξένοι ποὺ κατέφθασαν στὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ Ἀγῶνα, οἱ λεγόμενοι φιλέλληνες, προέρχονταν ἀπὸ διάφορα κοινωνικὰ στρώματα καὶ κινοῦνταν οἱ περισσότεροι ὑπὸ συνθῆκες ποὺ δὲν ἄρμοζαν στὸν ὅρο τοῦ φιλελληνισμοῦ.

Στρατιωτικοὶ ποὺ ἀρέσκονταν τῶν ἐμπόλεμων καταστάσεων, ἀποτυχημένοι ποὺ ἤλπιζαν στὴν ἀνάδειξη καὶ ἐπιβράβευση τῶν «προσόντων» τους, τυχοδιῶκτες ποὺ πρόσφεραν τὶς ὑπηρεσίες τους κάτω ἀπὸ ὁποιαδήποτε σημαία ἀκόμα καὶ τῆς ἡμισελήνου, ἐλπίζοντας σὲ γρήγορη ἄνοδο μέσῳ τῆς πολεμικῆς δράσης ποὺ θὰ τοὺς ἐξασφάλιζε σταδιοδρομία καὶ πλοῦτο.

Σάλπισμα Πολεμιστήριον, Κοραῆ

     Πῶς ξεκινᾶνε οἱ Ἐπαναστάσεις; Πῶς δημιουργοῦνται ἄφοβες ψυχὲς; Ἀγάπη καὶ Σεβασμὸς στοὺς Προγόνους καὶ στὶς Γενεὲς ποὺ ἔρχονται. Περηφάνια, Ἀγάπη γιὰ τὴν Ἐλευθερία καὶ τὴν Πατρίδα! 

Ἀγάπη, Σεβασμὸς καὶ Περηφάνια! 

     § Ἀδελφοί, φίλοι καὶ Συμπατριῶται, Ἀπόγονοι τῶν Ἑλληνων, καὶ γενναῖοι τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἑλληνικοῦ γένους ὑπέρμαχοι, ὅσα ἀναγνώσετε εἰς τὴν παρούσαν ἐπιστολήν, μὴ τὰ νομίσετε συμβουλὰς ἰδικάς μου, ἀλλὰ παράπονα τῆς Ἑλλάδος· διότι ἄλλα δὲν γράφω πλὴν ὅσα ἤθελε σᾶς εἰπῇ ἡ κοινὴ μήτηρ ἡμῶν καὶ πατρίς, ἡ δυστυχὴς Ἑλλάς, ἂν ἐλάμβανε φωνὴν καὶ γλῶσσαν.

Ἡ Κωνσταντινούπολη κατὰ τὴν Ἐπανασταση τοῦ ’21. R. Walsh

 

Βιαιότητες τῶν Τούρκων ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων στὴν Κωνσταντινούπολη, μετὰ τὴν κήρυξη τῆς  Ἐπανάστασης τοῦ 1821. Ἄγνωστος χαράκτης, τέλη δεκαετίας 1820.

     Ὁ Ἄγγλος κληρικὸς R. Walsh, βρέθηκε στὴν Πόλη ὅταν ξέσπασε ἡ Ἐπανάσταση, ὡς ἀκόλουθος τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας στὴν Κων/λη, λόρδου Stangford. Καὶ ὅταν ἄρχισε ὁ μεγάλος κατατρεγμὸς τῶν Ἑλλήνων, μὲ γενναιότητα καὶ ἀντοχὴ ἔβγαινε κάθε μέρα στοὺς δρόμους καὶ κατέγραφε τὰ γεγονότα. Κυκλοφοροῦσε στὰ σοκάκια τῆς Πόλης δρασκελίζοντας τὰ ἀποκεφαλισμένα πτώματα τῶν Ἑλλήνων, παρακολούθησε σκοτωμοὺς καὶ βασανισμούς. Ὁ Walsh καταγράφει εὐσυνείδητα ὅ,τι βλέπει καὶ ἀκούει , εἶναι ἐρευνητικὸς καὶ δείχνει ἀντικειμενικότητα.

   Στὴν ἀρχή ἦταν ἀδιάφορος καὶ ἀσυγκίνητος μπροστὰ στὴν τραγωδία τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὴ φιλοτουρκικὴ ἀγγλικὴ πολιτική. Σιγά-σιγὰ ὅμως, παρακολουθῶντας τὶς ἐξελίξεις, προσεγγίζει τὴν Ἐπανάσταση καὶ ἐκδηλώνει φιλελληνικὰ αἰσθήματα.

Ὁ Delacroix & ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάσταση...

 «Σφαγὲς τῆς Χίου», Ferdinand Victor Eugène Delacroix

     Ὁ 19ος αἰὼν ἦταν γιὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ σημαντικότερη περίοδος τῆς νεότερης ἱστορίας της. Ἦταν ὁ αἰὼν τῆς Ἀπελευθερώσεως καὶ τῆς ἀνοικοδομήσεως τοῦ νεοσύστατου Ἑλληνικοῦ Κράτους.

Τὰ μεγάλα ἱστορικὰ γεγονότα ἀποτέλεσαν τὸ ἀντικείμενο ὄχι μόνο τῶν εἰδικῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς Τέχνης, ποὺ μὲ τὸν δικό της μοναδικὸ τρόπο «ἐρμήνευσε» τὶς σημαντικότερες στιγμὲς τῆς νεοελληνικῆς ἱστορίας.

Τὸ 1823 ὁ Ντελακρουᾶ (Ferdinand Victor Eugène Delacroix (26/4/1798 – 13/8/1863) ζωγράφισε τὶς «Σφαγὲς τῆς Χίου» καὶ τὸ 1826 τὴν «Ἑλλάδα στὰ ἐρείπια τοῦ Μεσολογγίου», ἔργα ἐμπνευσμένα ἀπὸ τὶς πληροφορίες καὶ τὶς περιγραφὲς τῶν ἐφημερίδων τῆς περιοχῆς. Ὁ ἴδιος ὁ ζωγράφος περιγράφει τὴν διαδικασία δημιουργίας τῶν «ἑλληνικῶν» θεμάτων του ὡς ἐξῆς:

«Ἑλλάδα στὰ ἐρείπια τοῦ Μεσολογγίου», Ferdinand Victor Eugène Delacroix

     «Ἕνα εἶναι τὸ ζήτημα· πρέπει νὰ βγάλῃς ἀπὸ μέσα σου τὸ μέγιστον… νὰ ἐκπυρωθῇς… νὰ μπῇς στὴ φωτιὰ τοῦ θέματος»… «νὰ νιώσῃς ὅσο εἶναι βολετό, αὐτὸ ποὺ θέλεις νὰ διαχύσῃς στὴν ψυχὴ τῶν ἄλλων». Πρέπει τὸ «ἀπείθαρχο πνεῦμα του νὰ κάμῃ, νὰ ξεκάμῃ, νὰ δοκιμάσῃ ἑκατὸ διαφορετικοὺς τρόπους ὥσπου νὰ φτάσῃ στὸ σκοπὸ ποὺ ἡ ἀνάγκη του μὲ τυραννᾶ… Ἄν δὲν εἶμαι ταραγμένος σὰν τὸ φίδι στὸ χέρι τῆς Πυθίας, παραμένω ψυχρός». Τότε μάλιστα, «ὁ πίνακάς μου ἀποκτᾶ μία συστροφή, μίαν ἔντονη κίνηση ποὺ πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ συμπληρώσω…Ὦ χαμόγελο τοῦ ἐτοιμοθάνατου! Μητρικὸ βλέμμα! Σιωπηλὴ δύναμη, ποὺ δὲν μιλάει στὴν ἀρχὴ παρὰ στὰ μάτια καὶ ποὺ κατακτᾶ καὶ κυριεύει ὅλες τὶς διαθέσεις τῆς ψυχῆς». 

Ἔτσι τριζοβολοῦν κάτω ἀπὸ τὴν πένα του, οἱ ἐκφράσεις τοῦ ἐνθουσιασμοῦ του, τοῦ πυρετοῦ του...

Rene Huggle, «Ὁ Ντελακρουᾶ καὶ ἡ Ἑλλάδα», Ἀθήνα 1971.
Συλλογικὸ ἒργο «Η ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ», τμῆμα ἂρθρου τοῦ Μιλτιάδη Μ. Παπανικολάου, «Η ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΥΛΩΝ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007, ΕΜΣ.
Οἱ πίνακες τοῦ Ντελακροᾶ εἶναι ἀπὸ ἐδῶ!  καὶ  ἐδῶ!

Ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος τοῦ Ρήγα Φεραίου

   Ὁ Ρήγας Φεραῖος ὡς πραγματικὸς ἡγέτης καὶ ἐπαναστάτης ἔδωσε προτεραιότητα στὴν ψυχικὴν προετοιμασία τῶν σκλαβωμένων Ἑλλήνων, ὥστε νὰ πάρουν τὰ ὅπλα καὶ νὰ ἐπαναστατήσουν κατὰ τῆς ὀθωμανικῆς τυραννίας. Ἤθελε πρῶτα νὰ ἐξυψώσῃ τὸ ἠθικό τους καὶ μετὰ νὰ τοὺς ὠθήσῃ στὸν ἀγῶναν  τῆς ἐπαναστάσεως, ὅπου θὰ χρειαζόταν καὶ τὴν ζωήν τους ἀκόμη νὰ θυσιάσουν.

Προσπάθησε νὰ δείξῃ στοὺς συμπατριῶτες του τὴ μεγάλη κληρονομιά, ποὺ εἶχαν ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους Ἓλληνες, τὸ μεγαλεῖο τῶν ἑλληνικών πόλεων, τὴν οἰκονομικὴ καὶ πολιτική τους δύναμη καὶ τὴν ἀνδρεία τῶν προπατόρων τους.

   Ὁ Ρήγας, ἐφαρμόζοντας τὸ συγκεκριμένο ἐπαναστατικό του σχέδιο, τυπώνει, τὸ 1797, σὲ ἕνα φύλλο, διαστάσεων 44.7 ἑκ.Χ 29 ἑκ., τὴν εἰκόναν  τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου, ποὺ πλαισιώνεται ἀπὸ τὶς μορφὲς τῶν τεσσάρων στρατηγῶν του, τὸν Ἀντίγονον, τὸν Σέλευκον, τὸν Κάσσαδρον καὶ τὸν Πτολεμαῖον. Ἐπίσης, καὶ τέσσερις παραστάσεις, ὅπως τὶς μνημονεύει, ἀπὸ τὰ κατορθώματα τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου:

1. Τὴν θριαμβευτικὴν εἴσοδόν  του εἰς τὴν Βαβυλῶναν,
2. Τὴν φυγὴν τῶν Περσῶν εἰς τὸν Γρανικὸν ποταμόν,
3. Τὴν ἧτταν τοῦ Δαρείου καὶ
4. Τὴν φαμιλίαν τοῦ νικημένου τούτου βασιλέως εἰς τοὺς πόδας τοῦ Ἀλεξάνδρου.

   Ἐπί πλέον ὁ Ρήγας ὑπογραμμίζει ὅτι ὁ Μ. Ἀλέξανδρος "ἐχάλασε τὴν αὐτοκρατορίαν τῶν Περσῶν εἰς τὴν Ἀσίαν καὶ Ἀφρικήν"...

Ἡ ζωὴ καὶ τὸ ἒργο τοῦ ΡΗΓΑ
ellinikoarxeio.com
Εἰκόνα ἀπὸ http://spirit16.blogspot.gr/2009/11/1_26.html

Ἡ Ἱστορία διδάσκει! «Ἕλληνες & Φιλέλληνες!»

Ἄρι Σέφερ: Ὁ γιὸς ὑπερασπίζεται τὸν τραυματισμένο πατέρα.

   Ἡ ἀραβικὴ εἰσβολή (ἀρχὲς 1825) ἔφερε τὴν Ἐπανάσταση στὰ πρόθυρα τῆς καταστροφῆς. Τὰ τακτικὰ στρατεύματα τοῦ Μεχμέτ Ἀλῆ, ὀργανωμένα καὶ στελεχωμένα ἀπὸ Εὐρωπαίους ἀξιωματικούς, σαρώνουν τὸν Μωριά, δηώνουν καὶ ἐξανδραποδίζουν. Παντοῦ στρατιωτικὲς ἧττες καὶ συμφορές. Πέφτει τὸ Μεσολόγγι, συνθηκολογεῖ ἡ Ἀκρόπολη. Ἡ ἐλεύθερη ἑλληνικὴ ἐπικράτεια ἔχει συρρικνωθεῖ. Τρία μόνο κάστρα βρίσκονται σὲ ἑλληνικὰ χέρια: τοῦ Παλαμηδιοῦ, τοῦ Ἀκροκορίνθου καὶ τῆς Μονεμβασίας. Ὁ ἑλληνικὸς στόλος ἔχει χάσει τὴν ὑπεροχή του στὶς θάλασσες.

Σεμνύνωμαι διότι ἐγεννήθην Ἓλλην!

   Στήν Ἰστορία του Βαλκανοτουρκικού Πολέμου, τόμ. 1, τοῦ Ἡλ. Οἰκονομόπουλου, ἔκδ. 1912,  ὁ συγγραφεύς μᾶς ξεναγεῖ στό ματωμένο παρελθόν τῆς Ἑλλάδος, κάνοντάς μας συνεπιβάτας του σὲ ἕνα ἀεροσκάφος  ἢ μήπως χρονοσκάφος;

Νικόλαος Κεφαλᾶς, ὁ Γραικός

Πλοῖο τύπου Πολάκας

   Ὁ Νικόλαος Κεφαλᾶς (1763/70 – 1850) γεννήθηκε καὶ μεγάλωσε στὴν Ζάκυνθο ὅπου καὶ διδάχθηκε τὰ πρῶτα γράμματα κοντὰ στὸν Ἀντώνιο Μαρτελάο καὶ τὸν δυτικὸ ἱερωμένο Νικολὸ Ρενῶ. Ἀπὸ μικρὴ ἡλικία θὰ στραφῇ στὴ θάλασσα καὶ τὸ ἐμπόριο, ἀρχικὰ ὡς ναύτης καὶ ἀργότερα ὡς καπετάνιος σὲ δικὸ του πλοῖο, πραγματοποιῶντας ἀρκετὰ ταξίδια στὴ Μεσόγειο θάλασσα.

Οἱ συνθῆκες ποὺ ὁδήγησαν στὸν ἀφορισμὸ τῆς Ἐπανάστασης

«Ἡ Ἑλλάς Εὐγνωμονοῦσα», Θεόδωρος Βρυζάκης (1814-1878).
Ἀριστερὰ τῆς Ἑλλάδος εἰκονίζεται ἡ μορφή τοῦ Κοραῆ.

    Ὁ Ἀδαμάντιος Κοραῆς ὁρίζει ὅτι ἡ ἀναγέννηση τοῦ ἑλληνισμοῦ ἄρχισε στὰ μισὰ τοῦ ΙΗ’ αἰώνα. Τὸ 1815 διαπιστώνει μὲ ἐνθουσιασμὸ ὅτι 

«δὲν ἔμεινεν ἀμφιβολία, πλὴν εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν μωρῶν ἢ τῶν κακῶν, ὃτι ἒφθασε καὶ τῶν Γραικῶν ὁ καλὸς καιρός· καὶ ἔφθασε μὲ τόσην ὁρμὴν ὥστε καμμία δύναμις ἀνθρώπινος δὲν εἶναι πλέον καλὴ νὰ μᾶς ὀπισθοδιγήσῃ».

    Πραγματικά, ἦταν μία ἐποχὴ ὅπου πολλοὶ φιλόμουσοι, φιλογενεῖς καὶ εὐεργετικοὶ ἄνδρες ἐγείρουν μουσεῖα καὶ δαπανοῦν χρήματα γιὰ ἐκτυπώσεις βιβλίων τὰ ὁποῖα διανέμουν δωρεὰν στὸ γένος, προσπαθῶντας μὲ κάθε τρόπο τὴν βελτίωση καὶ ἀναπτέρωση τῆς πατρίδος.

Ὁ ἑλληνισμὸς ἐκεῖνα τὰ χρόνια κινεῖται μὲ ἐξαιρετικὰ γοργὸ ρυθμό, ὥστε κάποτε νὰ διαπιστώνονται ἀδεξιότητες ἢ καὶ ἀστοχίες στὶς ἐπιδιώξεις αὐτὲς. Τὰ σφάλματα αὐτὰ ἔδωσαν ἀφορμὲς στοὺς συντηρητικοὺς νὰ καταδικάσουν ὄχι μόνο ἄτομα ἢ μεμονωμένες προσπάθειες, ἀλλὰ τὸ ἴδιο τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνακαινισμοῦ.